Rechtsvorm kiezen: eenmanszaak, vof of bv

De rechtsvorm bepaalt drie dingen die u elke dag merkt: wie aansprakelijk is als het misgaat, hoe u belasting betaalt en hoeveel administratie en kosten erbij komen. De meeste starters kiezen voor een eenmanszaak of, met een compagnon, een vof. Een bv komt meestal later in beeld, als de winst groeit of de risico's toenemen. Dat is geen wet van Meden en Perzen, maar wel een goed vertrekpunt.

Drie vragen die de keuze bepalen

• Hoe groot is uw risico? Levert u werk waarbij een fout veel schade kan veroorzaken, of gaat u grote verplichtingen aan zoals een huurcontract of personeel? Dan weegt beperkte aansprakelijkheid zwaarder.
• Hoeveel winst verwacht u? Bij een bescheiden winst levert de inkomstenbelasting met de ondernemersaftrek meestal het meeste op. Bij een hoge winst wordt de bv fiscaal interessanter.
• Werkt u alleen of samen? Met een of meer partners kiest u voor een vof, een maatschap of een bv met meerdere aandeelhouders. Leg de afspraken in alle gevallen schriftelijk vast.

De gangbare rechtsvormen

Eenmanszaak

U en uw bedrijf zijn juridisch één persoon. Starten is eenvoudig en goedkoop: inschrijven bij de KVK is genoeg. Daar staat tegenover dat u voor 100% met uw privévermogen aansprakelijk bent voor de schulden van uw bedrijf (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). Fiscaal is de eenmanszaak voor starters vaak gunstig, omdat u recht kunt hebben op de ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling. Daarover meer bij belasting voor starters.

Vennootschap onder firma (vof)

De vof is de eenmanszaak voor twee of meer ondernemers. Elke vennoot is volledig en privé aansprakelijk, ook voor schulden die een compagnon heeft gemaakt namens de vof (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). Een notaris is niet nodig, maar een vennootschapsovereenkomst met afspraken over inbreng, winstverdeling, besluitvorming en uittreden is sterk aan te raden. Fiscaal wordt elke vennoot behandeld als zelfstandig ondernemer.

Verwante vormen zijn de maatschap, vooral gebruikt door vrije beroepen zoals artsen en accountants, en de commanditaire vennootschap (cv), waarin een stille vennoot geld inbrengt zonder mee te werken. De Wet modernisering personenvennootschappen, die deze vormen moet vervangen, is nog niet ingevoerd en een ingangsdatum is niet bekend (bron: KVK, mei 2026).

Besloten vennootschap (bv)

De bv is een rechtspersoon: het bedrijf staat los van u als eigenaar. U richt hem op via de notaris en stort minimaal 1 eurocent startkapitaal (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). Als aandeelhouder bent u in principe niet aansprakelijk voor de schulden van de bv, al kan een bestuurder bij onbehoorlijk bestuur alsnog persoonlijk worden aangesproken. In de praktijk vragen banken en verhuurders van een startende bv bovendien vaak een persoonlijke borgstelling.

De bv betaalt vennootschapsbelasting: 19,0% over de winst tot en met € 200.000 en 25,8% daarboven (bron: Belastingdienst, april 2026). Werkt u in uw eigen bv, dan moet u uzelf een gebruikelijk loon betalen van minimaal € 58.000 (bron: Belastingdienst, december 2025). Keert de bv dividend uit, dan betaalt u in box 2 24,50% tot € 68.843 en 31% daarboven (bron: Belastingdienst, oktober 2026). Reken daarnaast op kosten voor de notaris, de jaarrekening die u bij de KVK deponeert en een uitgebreidere boekhouding.

Andere vormen

Een stichting heeft geen eigenaren en past bij een maatschappelijk doel, niet bij een bedrijf waarvan u de winst wilt uitkeren. Een vereniging heeft leden en een gezamenlijk doel. Een coöperatie gebruiken ondernemers die samen inkopen of verkopen, zoals agrariërs of zorgverleners. De naamloze vennootschap (nv) is bedoeld voor grote bedrijven met veel aandeelhouders en komt voor starters vrijwel niet in aanmerking.

Eenmanszaak, vof en bv naast elkaar

UBO staat voor ultimate beneficial owner: de uiteindelijke eigenaar of zeggenschapshouder (bron: KVK, september 2025).

Wanneer is een bv het overwegen waard?

Het gebruikelijk loon is het omslagpunt. Zolang uw winst niet ruim boven dat loon uitkomt, levert een bv fiscaal weinig op en kost hij vooral geld en administratie. Wordt de winst structureel hoger, wilt u winst in het bedrijf laten om te investeren, of loopt u aansprakelijkheidsrisico's die u niet kunt verzekeren, dan wordt de bv interessant. Veel ondernemers beginnen daarom als eenmanszaak en brengen het bedrijf later in een bv in. Laat zo'n omzetting begeleiden door een fiscalist, omdat de manier van inbrengen bepaalt of u direct belasting betaalt over de waarde van uw bedrijf.