Informatie lidmaatschap geen automatische verlenging
EN
ES

Circulair ondernemen

Producten langer in gebruik houden en daar zelf aan verdienen: zo pakt u het aan als mkb-bedrijf.

1 onderwerp Bijgewerkt 2026
In dit onderwerp: Duurzaam ondernemen 11

Meer waarde uit elk product en elke grondstof

Circulair ondernemen betekent dat u producten en materialen zo lang mogelijk in gebruik houdt en daar zelf aan verdient. Met een goed doorgerekend verdienmodel bedient u klanten die er al om vragen en wordt u minder afhankelijk van dure grondstoffen.

Wat is circulair ondernemen?

In een lineaire economie koopt u grondstoffen in, maakt u er iets van en belandt het product na gebruik bij het afval. Circulair ondernemen draait dat om: een product of materiaal blijft zo lang mogelijk waardevol, bij u, bij uw klant of bij een volgende gebruiker. De Ellen MacArthur Foundation vat dat samen in drie principes (bron: Ellen MacArthur Foundation, oktober 2026).

Ontwerp afval eruit

Afval is vaak een ontwerpkeuze. Wie vooraf nadenkt over onderhoud, demontage en materiaal, voorkomt verspilling.

Houd alles in omloop

Liefst als compleet product, anders als onderdeel en pas als laatste als grondstof.

Laat de natuur herstellen

Kies hernieuwbare grondstoffen uit teelt die de bodem verbetert. Voor het mkb loopt dit vooral via de inkoop.

Circulair ondernemen is het grondstoffendeel van duurzaam ondernemen, dat ook energie en vervoer omvat. Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) is breder: daar horen ook goed werkgeverschap en uw verantwoordelijkheid in de hele keten bij. Alle thema's vindt u op de pagina duurzaam ondernemen.

De R-ladder: hoe hoger, hoe meer waarde

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) ordent circulaire strategieën met de R-ladder (bron: PBL, 2024). Bovenaan staat het overbodig maken van een product of grondstof, onderaan het terugwinnen van energie uit afval. Recycling is dus een van de laatste treden. Begin bij elk product bovenaan en kijk hoe ver u komt.

De R-ladder in de praktijk

Trede Wat het betekent Voorbeeld uit het mkb
R0 Refuse (weigeren) Overbodig maken Groothandel schrapt papieren pakbonnen
R1 Rethink (heroverwegen) Intensiever gebruiken, bijvoorbeeld door te delen Twee aannemers delen een hoogwerker
R2 Reduce (verminderen) Minder grondstof per product Meubelmaker zaagt met optimalisatiesoftware
R3 Re-use (hergebruiken) Een tweede gebruiker zoeken Kantoor verkoopt oude bureaus door
R4 Repair (repareren) Repareren en onderhouden Fietsenmaker met onderhoudsabonnement
R5 Refurbish (opknappen) Gebruikt product opknappen Webshop met opgeknapte laptops
R6 Remanufacture (opnieuw maken) Onderdelen gebruiken in een nieuw product van dezelfde soort Revisiebedrijf voor startmotoren
R7 Repurpose (herbestemmen) Een andere functie geven Tafels van oude steigerplanken
R8 Recycle Materiaal terugwinnen Drukkerij laat snijafval apart ophalen
R9 Recover (terugwinnen) Energie terugwinnen door verbranding Restafval naar een afvalenergiecentrale

Indeling volgens het PBL, voorbeelden van Firmfocus (bron: PBL, 2024).

Circulaire verdienmodellen voor het mkb

Een circulair verdienmodel verdient aan het gebruik en behoud van een product in plaats van aan steeds nieuwe verkoop. De KVK noemt als voorbeelden verhuur in plaats van verkoop, reparatie, opgeknapte elektronica en reststromen als grondstof (bron: KVK, maart 2026). Investeerders zien de kansen: wereldwijd haalden circulaire bedrijven tussen 2018 en 2023 US$ 164 miljard op, vooral voor verhuur, reparatie, doorverkoop en recycling (bron: KPMG, juni 2025).

Verhuur in plaats van verkoop

Bij product as a service betaalt de klant voor het gebruik en blijft u eigenaar. Een installateur levert bijvoorbeeld licht als dienst aan een kantoorpand, inclusief onderhoud en vervanging. De klant investeert niets, u houdt de materialen in handen.

Reparatie en onderhoud

Een onderhoudscontract levert terugkerende omzet op en bindt de klant, zoals bij een fietsenmaker die de leasefietsen van een bedrijf rijklaar houdt. De Europese reparatierichtlijn geeft reparatie extra wind in de zeilen.

Refurbish en tweede leven

Opgeknapte laptops, kantoormeubels of machines vinden hun weg naar klanten die kwaliteit willen voor minder geld. Een terugnameregeling voor uw eigen producten zorgt voor vaste aanvoer.

Reststromen als grondstof

Wat bij u overblijft, is voor een ander grondstof. Een bakkerij levert oud brood aan een brouwerij, een koffiebranderij koffiedik aan een paddenstoelenkweker. Zo wordt een kostenpost een inkomstenbron.

Rekent het ook? Marge, kostprijs en uw business case

Circulair werken is een andere manier van geld verdienen. Het geld komt op een ander moment binnen en de kosten liggen anders.

  • Kasstroom: bij verhuur ontvangt u maandbedragen, maar betaalt u het product vooraf. Dat vraagt om werkkapitaal of financiering.
  • Kostprijs: terughalen, schoonmaken en testen kosten geld. Reken dat toe aan het product, niet aan de algemene kosten.
  • Marge: reken per contract over de hele looptijd, inclusief restwaarde. Een lager tarief over langere tijd kan meer opleveren dan een eenmalige verkoop.
  • Risico: schade, slijtage en wanbetaling komen bij verhuur voor uw rekening. Leg afspraken vast in heldere voorwaarden.

Maak er een echte business case van, met strategie en marketing erin: welke klant, welke prijs, welk verhaal en wat levert het over vijf jaar op? Die onderbouwing heeft u ook nodig bij de bank, want volgens het PBL zien banken circulaire verdienmodellen nog vaak als risicovol (bron: PBL, februari 2025). Sommige banken belonen circulaire activiteit juist: de Rabo Impactlening geeft bij leningen vanaf € 250.000 een rentekorting tot 0,55% (bron: Rabobank, september 2026).

Neem de klant mee

Een circulair product verkoopt niet vanzelf. Klanten moeten wennen aan huren in plaats van kopen, of aan opgeknapt in plaats van nieuw. Laat zien wat het hen oplevert: geen investering vooraf, geregeld onderhoud en voorspelbare kosten. Een proefperiode of terugnamegarantie verlaagt de drempel.

In de zakelijke markt zijn afnemers vaak verder dan hun leveranciers. Overheden kopen in met criteria voor maatschappelijk verantwoord inkopen en kunnen leveranciers daarbij op circulariteit beoordelen (bron: PIANOo, oktober 2026). Vraag uw grootste klanten wat zij nodig hebben; grote kans dat u een open deur intrapt. Lees ook over duurzaam inkopen.

Let op

Noem een product niet zomaar "circulair" of "duurzaam": sinds 27 september 2026 gelden strengere regels voor milieuclaims richting consumenten (bron: ACM, september 2026). Vertel concreet wat u doet, zoals "behuizing van gerecycled aluminium". Meer op de pagina over duurzaamheidsclaims.

Begin klein, bijvoorbeeld bij uw inkoop

U hoeft niet uw hele bedrijf om te gooien. Begin bij uw eigen inkoop: refurbished laptops, gehuurde kantoormeubels, een leverancier die pallets terugneemt. Zo leert u hoe circulaire contracten werken voordat u ze zelf aanbiedt.

Ook uw afvalbak vertelt veel. Bij kantoren, winkels en dienstverleners bestaat ruim 60% van het restafval uit papier en karton, keukenafval en kunststof (bron: Rijkswaterstaat, oktober 2025). Voor die grondstoffen betaalt u nu om ze weg te gooien: de afvalstoffenbelasting op verbranden en storten is in 2026 € 40,85 per 1.000 kg (bron: Belastingdienst, augustus 2026). Goed afval scheiden en minder verpakken (zie verpakkingen en de PPWR) zijn logische eerste stappen. Voor restaurants en hotels begint het bij voedselverspilling, zie circulair ondernemen in de horeca.

Wat wil de overheid?

Nederland wil in 2050 volledig circulair zijn. Het kabinet actualiseerde in oktober 2025 het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE), met nieuwe doelen voor 2035 en vier strategieën: verminderen, vervangen, verlengen en verwerken (bron: Tweede Kamer, oktober 2025). De circulaire economie was in 2022 goed voor ongeveer € 40 miljard, 4,2% van het bbp (bron: PBL, december 2024).

Het PBL ziet dat de vraag naar circulaire producten achterblijft en vindt de instrumenten van het kabinet nog te vaag (bron: PBL, oktober 2025). Daar zit ook een kans in: wie nu een doordacht circulair product aanbiedt, kan zich in veel markten nog onderscheiden.

Europese regels die nu ingaan

Brussel stelt nieuwe eisen aan levensduur, reparatie en onverkochte voorraad. Ze richten zich vooral op fabrikanten en grote ondernemingen, maar werken door in de keten.

EU-regels voor circulaire producten

Regel Wat houdt het in? Voor wie en vanaf wanneer
Vernietigingsverbod (ESPR) Onverkochte kleding en schoenen niet vernietigen, met uitzonderingen zoals onveilige producten en namaak Grote ondernemingen sinds 19 juli 2026, middelgrote vanaf 2030
Digitaal productpaspoort Productinformatie per productgroep; er is geen algemene plicht Register sinds 19 juli 2026; regels volgen gefaseerd, volgens de planning eerst staal, dan onder meer textiel, banden, meubels en ICT
Reparatierichtlijn Fabrikanten van onder meer koelkasten en smartphones repareren tegen een redelijke prijs; wie voor reparatie kiest, krijgt een jaar extra garantie EU-datum 31 juli 2026, de Nederlandse invoeringswet is in juli 2026 ingediend; EU-reparatieplatform in januari 2028
UPV textiel Producenten van kleding, ook bedrijfskleding, en linnengoed zorgen voor inzameling, hergebruik en recycling Sinds 1 juli 2023; uitbreiding met schoeisel uiterlijk voorjaar 2028

Stand oktober 2026 (bron: Europese Commissie, juli 2026; Europese Commissie, oktober 2026; ILT, oktober 2026; Rijkswaterstaat, september 2026).

Een kleine kledingwinkel valt niet onder het vernietigingsverbod, maar slim voorraadbeheer loont altijd. Reparateurs van witgoed en telefoons krijgen te maken met fabrikanten die reparatie makkelijker moeten maken; het Nederlandse wetsvoorstel daarvoor is in juli 2026 ingediend (bron: Officiële bekendmakingen, juli 2026).

Subsidie en financiering voor circulaire projecten

Voor circulaire projecten staan meerdere regelingen open, en een aantal sluit nog dit jaar.

Regelingen voor circulair ondernemen

Regeling Waarvoor Status
DEI+ circulaire economie Pilot- en demonstratieprojecten met een circulaire of biobased innovatie; pilots 25%, demonstraties 25 tot 45%, plus een opslag voor het mkb Open tot en met 17 december 2026
EKOO circulaire economie Onderzoek en ontwikkeling van circulaire producten, processen en diensten door samenwerkende partijen Open van 22 oktober tot en met 3 december 2026
Subsidie Omschakeling Plasticverwerkers Productietesten met meer biobased of gerecycled plastic Open tot en met 15 december 2026
MIA en Vamil Fiscaal voordeel voor bedrijfsmiddelen op de Milieulijst: MIA tot 45% extra aftrek, Vamil 75% vrij afschrijven Doorlopend
Circulair implementeren en opschalen (CIO) Ketens sluiten met technieken die nieuw zijn voor het bedrijf Gaat in 2026 niet open

Stand begin oktober 2026 (bron: RVO, oktober 2026; RVO, september 2026; RVO, juli 2026).

Tip

Zoekt u hulp bij de uitwerking? Het Versnellingshuis van RVO begeleidt ondernemers bij circulaire ketensamenwerking, en de KVK wijst op de grondstoffenscanner van RVO en op CIRCO voor wie een product circulair wil herontwerpen. Alle regelingen voor verduurzaming op een rij vindt u bij subsidies en financiering.

Zo zet u de eerste stappen

  1. 01

    Breng grondstoffen en afval in kaart

    Wat koopt u in, wat blijft er over en wat kost dat? Uw inkoopadministratie en afvalfacturen geven al veel antwoorden.

  2. 02

    Kies waar u begint

    Een product met een hoge materiaalwaarde, of een klant die er al naar vraagt.

  3. 03

    Loop de R-ladder van boven af

    Kan het weg, kan het met minder, kan het langer mee? Pas daarna komt recycling in beeld.

  4. 04

    Praat met klanten en leveranciers

    Toets of klanten willen huren en of leveranciers materialen of verpakkingen terugnemen.

  5. 05

    Reken de business case door

    Kostprijs, marge over de looptijd, werkkapitaal, financiering en marketing horen samen in een plan.

  6. 06

    Start, meet en vertel het concreet

    Evalueer de pilot na een paar maanden, schaal op wat werkt en vertel klanten precies wat u doet.

Business Planner

Reken uw circulaire verdienmodel door in uw ondernemingsplan

Start met de Business Planner
Wat is circulair ondernemen?
Circulair ondernemen betekent dat u producten en materialen zo lang mogelijk in gebruik houdt en zo veel mogelijk van hun waarde behoudt. U verdient bijvoorbeeld aan verhuur, onderhoud, reparatie, opgeknapte producten of het verkopen van reststromen. Afval voorkomen is het uitgangspunt.
Wat is de R-ladder?
De R-ladder van het PBL ordent circulaire strategieën van weigeren (R0) tot energie terugwinnen (R9) (bron: PBL, 2024). Hoe hoger op de ladder, hoe meer waarde behouden blijft. Recycling staat met R8 bijna onderaan.
Wat is product as a service?
De klant betaalt voor het gebruik van een product, bijvoorbeeld per maand, en u blijft eigenaar. U verzorgt onderhoud, reparatie en terugname. Daardoor heeft u er zelf belang bij dat het product lang meegaat.
Welke subsidie is er voor circulaire economie?
Voor circulaire projecten zijn onder meer DEI+ circulaire economie (open tot en met 17 december 2026) en EKOO circulaire economie (open van 22 oktober tot en met 3 december 2026) beschikbaar, naast MIA en Vamil (bron: RVO, oktober 2026). De regeling CIO gaat in 2026 niet open.
Heb ik een digitaal productpaspoort nodig?
Er is geen algemene plicht. De Europese Commissie stelt per productgroep regels vast, volgens de planning eerst voor staal en daarna onder meer voor textiel, banden, aluminium, meubels, matrassen en ICT (bron: Europese Commissie, oktober 2026). Volg vooral wat er voor uw eigen productgroep verschijnt.

Bronnen