CSRD en VSME: wat betekent het voor uw bedrijf?

Valt uw mkb-bedrijf onder de CSRD?

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is de Europese richtlijn voor duurzaamheidsrapportage volgens vaste standaarden, de ESRS, met controle door een accountant.

Oorspronkelijk zouden grote ondernemingen vanaf 250 medewerkers en € 50 miljoen omzet onder de plicht vallen (bron: KVK, juli 2026). Met de Omnibus, Richtlijn (EU) 2026/470, ligt de lat nu veel hoger: de CSRD geldt vanaf boekjaar 2027 alleen voor ondernemingen met gemiddeld meer dan 1.000 werknemers en een netto-omzet van meer dan € 450 miljoen (bron: EUR-Lex, februari 2026). Beide voorwaarden moeten tegelijk gelden.

Van stop-the-clock naar Omnibus

De verlichting kwam in twee stappen. Eerst zette de EU de klok stil: grote ondernemingen schoven door naar boekjaar 2027 en beursgenoteerd mkb naar boekjaar 2028 (bron: EUR-Lex, april 2025). Daarna volgde de Omnibus van 24 februari 2026, die de vereenvoudiging blijvend maakt (bron: EUR-Lex, februari 2026). De belangrijkste wijzigingen:

• nieuwe drempels voor omzet en personeel die allebei gehaald moeten worden, vanaf boekjaar 2027;
• beursgenoteerd mkb valt buiten de richtlijn;
• de geplande sectorstandaarden zijn geschrapt;
• de accountant blijft controleren met beperkte zekerheid, de geplande overstap naar redelijke zekerheid vervalt;
• grote klanten mogen u voor hun verslag niet meer vragen dan een vrijwillige standaard, de zogeheten value chain cap.

Ook de standaarden zelf zijn flink afgeslankt. De Europese Commissie stelde in juli 2026 herziene ESRS vast met ruim 60% minder verplichte datapunten en naar verwachting ruim 30% lagere kosten per bedrijf (bron: Europese Commissie, juli 2026). Ze gelden voor boekjaren vanaf 1 januari 2027 (bron: EUR-Lex, september 2026).

De Nederlandse wet is nog onderweg

Een Europese richtlijn werkt pas door als Nederland haar in de eigen wet verwerkt; lidstaten hebben daarvoor een jaar na de inwerkingtreding van de Omnibus (bron: Raad van de EU, februari 2026). Het Nederlandse wetsvoorstel 36678 lag half oktober nog in de commissiefase van de Tweede Kamer, zonder plenair debat of stemming (bron: Eerste Kamer, oktober 2026).

In een Kamerbrief van 9 februari 2026 kondigde minister Heinen onder meer aan (bron: Tweede Kamer, februari 2026):

• Een reparatieclausule: wie over 2024 en 2025 vrijwillig volgens de ESRS rapporteerde, met controle door een externe accountant, heeft aan de verplichting voldaan. Is de wet niet uiterlijk 1 oktober 2026 in werking, dan geldt dat ook voor 2026 (bron: Tweede Kamer, februari 2026).
• De lidstaatoptie: organisaties uit golf 1 die vanaf 2027 buiten de nieuwe drempels vallen, kunnen worden vrijgesteld over 2025 en 2026; volgens RVO gaat Nederland daarvan gebruikmaken (bron: RVO, maart 2026).

Waarom het mkb toch vragen krijgt

Wie onder de CSRD valt, rapporteert ook over uitstoot en risico's in de keten. Die gegevens halen grote bedrijven op bij hun leveranciers. De NBA ziet dat mkb-bedrijven steeds vaker vragen krijgen van rapportageplichtige klanten, bij financieringsaanvragen en in offertetrajecten (bron: NBA, juni 2026).

Het werkt ook andersom: wie zelf bewust inkoopt, stelt zijn eigen leveranciers dezelfde vragen. Lees hoe dat praktisch gaat bij duurzaam inkopen.

Wat mag een grote klant u nog vragen?

De Omnibus beschermt kleinere ketenpartners met een value chain cap: een plafond op de gegevens die een rapportageplichtige klant bij u mag opvragen. Een onderneming met gemiddeld niet meer dan 1.000 werknemers in het voorgaande boekjaar geldt als beschermde onderneming (bron: EUR-Lex, februari 2026). Elk mkb-bedrijf valt daaronder, en ook veel grotere bedrijven.

• Een klant die onder de CSRD rapporteert, mag u voor zijn verslag niet meer vragen dan de vrijwillige standaard. Vanaf boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027 gaat het uitsluitend om de datapunten in bijlage II van Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 (bron: EUR-Lex, september 2026).
• U mag weigeren om informatie te geven die verder gaat, en de klant moet u op dat recht wijzen.
• Een eigen verklaring over de omvang van uw bedrijf is genoeg, tenzij die kennelijk onjuist is.
• Heeft u niet meer dan tien werknemers, dan zijn bepaalde milieugegevens voor u vrijwillig (bron: Europese Commissie, juli 2026).

De VSME: rapporteren op mkb-maat

De VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs) is de vrijwillige standaard voor niet-beursgenoteerde micro-, kleine en middelgrote ondernemingen. EFRAG, de Europese adviesgroep voor verslaggeving, leverde haar op 17 december 2024 aan de Europese Commissie (bron: EFRAG, oktober 2026). De standaard is ontwikkeld voor bedrijven met minder dan 250 werknemers en geeft een vast antwoord op de datavragen van banken, investeerders en grote klanten (bron: EFRAG, juli 2025).

Een materialiteitsanalyse is niet nodig (bron: EFRAG, juli 2025). PwC adviseert te beginnen met de basismodule en pas uit te breiden als banken of klanten daarom vragen; de uitgebreide module sluit volgens PwC aan op wat zij doorgaans willen weten (bron: PwC, maart 2026). EFRAG biedt een digitale template en een XBRL-taxonomie, zodat u het rapport ook digitaal kunt delen.

In september verscheen de vrijwillige standaard die op de VSME is gebaseerd als bijlage bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560, ook met een basismodule (B1 tot en met B11) en een uitgebreide module (C1 tot en met C9) (bron: EUR-Lex, september 2026). Voor onderdeel B3 heeft u uw energieverbruik en uitstoot nodig; hoe u die uitrekent, leest u bij CO2-voetafdruk berekenen.

Dubbele materialiteit in het kort

Voor ondernemingen die wel onder de CSRD vallen, blijft dubbele materialiteit het vertrekpunt. Ze kijken vanuit twee kanten: welke impact heeft het bedrijf op mens, milieu en klimaat, en welke financiële gevolgen hebben ontwikkelingen in de buitenwereld voor het bedrijf, telkens op korte, middellange en lange termijn (bron: RVO, maart 2026).

De nieuwe ESRS houden dat principe vast, maar maken de analyse eenvoudiger: naast de bottom-upmethode mag een bedrijf ook top-down werken (bron: EUR-Lex, september 2026). Handig om te weten als leverancier: de onderwerpen die uw klant materieel vindt, bepalen welke vragen bij u terechtkomen.

En de CSDDD?

De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) gaat over zorgvuldigheid in de keten. Na de Omnibus geldt zij alleen voor ondernemingen met meer dan 5.000 werknemers en meer dan € 1,5 miljard netto wereldwijde omzet (bron: EUR-Lex, februari 2026). De regels gelden vanaf 26 juli 2029 en de verplichting tot een klimaattransitieplan is geschrapt (bron: RVO, april 2026). Nederland werkt aan een eigen Wet internationaal verantwoord ondernemen, met de ACM als beoogde toezichthouder.

Als mkb-bedrijf valt u er niet onder. Hooguit krijgt u als leverancier van een zeer groot concern vragen over risico's in uw eigen inkoop.

Zo beantwoordt u datavragen uit de keten

Ondernemersplein, het overheidsloket voor ondernemers, raadt mkb-bedrijven met vragen van grote klanten deze volgorde aan.

1. 01

   Praat met uw klanten

   Vraag welke gegevens ze echt nodig hebben, waarvoor en wanneer. Vaak is de vraag kleiner dan de vragenlijst doet vermoeden.

2. 02

   Bepaal welke onderwerpen voor u spelen

   Een bakkerij kijkt naar energie en voedselverspilling, een transportbedrijf naar brandstof, een uitzendbureau vooral naar personeel.

3. 03

   Haal gegevens uit uw administratie

   Energienota's, tankpasoverzichten, afvalfacturen en de loonadministratie leveren al veel op van wat de basismodule vraagt.

4. 04

   Zet uw certificaten op een rij

   Een ISO 14001-certificaat, een keurmerk of een trede op de CO2-Prestatieladder beantwoordt vaak meteen een deel van de vragen.

5. 05

   Check de risico's in uw keten

   Met de MVO Risico Checker ziet u per land en sector welke risico's bij uw inkoop horen.

6. 06

   Spreek een aanleverformat af

   Stel voor om in VSME-vorm aan te leveren. Dan gaat hetzelfde rapport naar al uw klanten en naar uw bank.

7. 07

   Onderbouw wat u beweert

   Sinds september gelden strengere Europese regels voor groene claims. Lees wat dat betekent bij duurzaamheidsclaims.

Die gegevens komen ook van pas in uw ondernemingsplan: een financier ziet graag dat u weet wat u verbruikt en welke investeringen kosten en uitstoot verlagen.