Afvalscheiding voor bedrijven

Is afvalscheiding voor bedrijven verplicht?

Ja. Elke ondernemer scheidt zijn afval, en gevaarlijk afval houdt u altijd apart. Sinds 30 december 2025 staan de regels in het Circulair Materialenplan (CMP), dat het Landelijk afvalbeheerplan LAP3 heeft vervangen (bron: Rijkswaterstaat, juli 2026). Het CMP is het landelijke plan voor afval en materialen en beschrijft per afvalstroom wat u gescheiden moet houden.

De wettelijke basis staat in artikel 3.39 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Onderdeel d gaat over gevaarlijk afval, onderdeel e over bedrijfsafval dat volgens het CMP gescheiden moet blijven. Wie stromen toch mengt in strijd met het CMP, heeft daarvoor mogelijk een vergunning nodig (artikel 3.40 Bal). Voor bouw- en sloopafval gelden aparte regels in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

Als land doet Nederland het goed: van de ongeveer 60 miljoen ton afval per jaar wordt zo'n 80% gerecycled (bron: Rijkswaterstaat, juni 2026). Bij kantoren, winkels en dienstverleners ligt dat aandeel lager. Daar zit voor veel ondernemers dus nog ruimte om te besparen.

Stromen die u altijd apart houdt

Een aantal afvalstromen scheidt u ongeacht de omvang van uw bedrijf, omdat ze schadelijk zijn of waardevolle grondstoffen bevatten. Het CMP noemt onder meer:

• gevaarlijk afval, zoals verfresten, chemicaliën en kwikhoudend afval
• elektrische en elektronische apparatuur en batterijen
• asbest en gips
• metalen en banden
• brandblussers zwaarder dan 1 kg (bron: Rijkswaterstaat, november 2025)
• landbouwplastic en dierlijke bijproducten

Komt een stroom maar af en toe vrij, bijvoorbeeld bij een verbouwing of als u het archief opruimt? Dan geldt een ondergrens per partij. Vanaf die hoeveelheid houdt u de stroom apart.

Vanaf hoeveel afval moet u meer scheiden?

Voor het afval dat elke week terugkomt, kijkt het CMP naar twee maten: het containervolume dat u per week afvoert en de oppervlakte van uw pand, inclusief eigen buitenruimte. Hoe meer afval en hoe groter het pand, hoe meer stromen u apart houdt.

Twee voorbeelden. Een kantoor van 400 m2 met een eigen kantine en meer dan 660 liter afval per week valt in de onderste rij en houdt papier, karton en folie apart, plus glas en etensresten zodra die dagelijks vrijkomen; een kleine kapsalon die hooguit 240 liter per week afvoert, scheidt alleen de stromen die altijd apart moeten (bron: Rijkswaterstaat, november 2025).

In ruimten waar vooral bezoekers hun afval weggooien, zoals stations, winkelcentra en fastfoodrestaurants, hoeven de afvalbakken voor publiek niet gescheiden te zijn. Op de werkplek, in de keuken en bij tafelbediening geldt de plicht wel.

Nascheiding: wanneer mag het wel?

Bij nascheiding gooit u stromen samen in een container en haalt een sorteerinstallatie ze er later uit. Dat is toegestaan voor metaal, kunststof, hout en klein elektrisch afval met batterijen, de zogenoemde milieubox. Voorwaarde is dat de terugwinning vergelijkbaar is met scheiden aan de bron, en dat u dit contractueel vastlegt met uw inzamelaar.

Voor bioafval, papier en karton, glas, EPS, textiel en matrassen is nascheiding geen optie. Die stromen krijgen dus altijd een eigen bak.

Plastic verpakkingen en drankenkartons

Voor plastic verpakkingen en drankenkartons geldt nog geen scheidingsplicht. Het Rijk overweegt aanvullende regels en evalueert dit in 2026. Toch loont apart inzamelen vaak nu al, omdat u er onder voorwaarden gratis vanaf kunt.

Voor de verpakkingen zelf gelden sinds augustus 2026 nieuwe Europese regels, die tot en met 2030 en daarna verder oplopen. Wat dat betekent voor bedrijven die verpakte producten maken of verkopen, leest u bij verpakkingen en de PPWR.

Erkende inzamelaar of de gemeente

Uw bedrijfsafval geeft u alleen mee aan een erkende inzamelaar. Of een bedrijf erkend is, ziet u in het VIHB-register van NIWO; VIHB staat voor vervoerders, inzamelaars, handelaars en bemiddelaars van afval. Houd ook een afvalstoffenregistratie bij: welke stromen u afgeeft, hoeveel en aan wie.

Haalt de gemeente uw bedrijfsafval op, dan betaalt u reinigingsrecht. Een gemeente is overigens niet verplicht om bedrijfsafval aan te nemen. Heeft u een contract met een erkende inzamelaar, dan kunt u ontheffing van het reinigingsrecht aanvragen, zodat u niet dubbel betaalt.

Wat kost restafval uw bedrijf?

Op afval dat wordt verbrand of gestort, rust afvalstoffenbelasting. De verwerker draagt die af en kan de kosten in zijn tarief aan u doorberekenen. Het tarief stijgt elk jaar licht, en het kabinet stelt vanaf 2028 een grotere stap voor, al valt die lager uit dan eerder gepland.

Een rekenvoorbeeld: voert uw bedrijf 20 ton restafval per jaar af en rekent de verwerker de belasting volledig door, dan betaalt u nu € 817 aan afvalstoffenbelasting; onder het voorstel wordt dat € 1.280 in 2028 en € 1.620 vanaf 2030 (bron: Belastingdienst, augustus 2026; Ondernemersplein, oktober 2026). Elke ton die u uit de restcontainer haalt en apart laat recyclen, telt dus mee. De CO2-heffing op afvalverbranding komt volgens het voorstel pas in 2035.

Wat zit er in het restafval van kantoren en winkels?

Kantoren, winkels en dienstverleners vormen samen een grote groep: ruim een miljoen bedrijven met 5,3 miljoen ton afval per jaar, waarvan ongeveer de helft wordt gerecycled (bron: Rijkswaterstaat, januari 2026). Rijkswaterstaat ondersteunt deze groep met het programma VANG Buitenshuis (Van Afval Naar Grondstof) en onderzoekt wat er in hun restcontainers belandt.

Met een papierbak, een bak voor etensresten en een PMD-container haalt een gemiddeld kantoor of winkel dus een groot deel uit het restafval. Dat scheelt belasting en vaak ook containerruimte, zodat u met een kleinere of minder vaak geleegde restcontainer toe kunt.

Nog meer winst haalt u aan het begin van de keten: minder verpakking inkopen en met uw leverancier herbruikbare kratten afspreken. Ideeën en voorbeelden vindt u bij circulair ondernemen. Heeft u een restaurant, café of hotel, kijk dan ook bij circulair ondernemen in de horeca, met de regels voor swill en wegwerpplastic.

Zo regelt u afvalscheiding in uw bedrijf

Deze aanpak volgt het stappenplan van Ondernemersplein en werkt voor elk type bedrijf, van bakkerij tot installateur.

1. 01

   Vul de Afvalwijzer in

   De Afvalwijzer voor bedrijven van de overheid laat met een paar vragen zien welke stromen u gescheiden moet houden.

2. 02

   Kijk een week in uw containers

   Noteer wat er in het restafval belandt en hoe vol de container is.

3. 03

   Scheid waar het loont

   Ga verder dan de plicht als dat goedkoper uitkomt. Een extra papier- of PMD-container kost vaak minder dan dezelfde kilo's als restafval.

4. 04

   Vraag leveranciers om minder verpakking

   Spreek af dat pallets, kratten en dozen retour gaan. Wat u niet binnenkrijgt, hoeft u ook niet af te voeren.

5. 05

   Vergelijk erkende inzamelaars

   Vraag offertes op bij meerdere inzamelaars uit het VIHB-register, of koop samen in via uw ondernemersvereniging of bedrijveninvesteringszone (BIZ).

6. 06

   Maak scheiden makkelijk

   Zet de bakken waar het afval ontstaat, zoals bij de koffieautomaat, de printer en in de keuken, en hang pictogrammen op ooghoogte.

7. 07

   Herhaal bij elke verandering

   Verhuist u, groeit uw team of verandert uw assortiment, loop de stappen dan opnieuw door.

Afvalkosten zijn een van de posten die u met een paar gerichte maatregelen omlaag krijgt. Hoe uw kostenstructuur zich verhoudt tot die van vergelijkbare bedrijven, ziet u in de benchmark van Firmfocus.