Wet DBA en schijnzelfstandigheid

Wat de handhaving en het nieuwe uurtarief betekenen voor uw opdrachten

In dit onderwerp: Financiën 15

Zelfstandig werken zonder naheffing

De Belastingdienst handhaaft weer op schijnzelfstandigheid en vanaf eind 2026 telt ook het uurtarief mee. Hier leest u wat er geldt, hoe een opdracht wordt beoordeeld en wat u als zzp'er of opdrachtgever nu regelt.

Let op

Vanaf 31 december 2026 kan een zzp'er met een uurtarief onder € 38 zich beroepen op een arbeidsovereenkomst, en moet de opdrachtgever aantonen dat er geen loondienst is (bron: Ondernemersplein, oktober 2026).

Wat regelt de Wet DBA?

De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) verving in 2016 de VAR-verklaring. De wet zegt niet wanneer iemand zelfstandig is, maar regelt wie het risico draagt. Werkt een zzp'er in de praktijk als werknemer, dan moet de opdrachtgever loonheffingen afdragen en kan de Belastingdienst die naheffen.

Ook de zzp'er loopt risico. Ziet de Belastingdienst bij de aangifte inkomstenbelasting geen winst uit onderneming, dan kunnen de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling vervallen.

Zo handhaaft de Belastingdienst

Handhaving per periode

Periode	Wat geldt
2025	Het handhavingsmoratorium is opgeheven en de Belastingdienst handhaaft weer volgens de normale regels; over dat jaar zijn geen boetes opgelegd (bron: Belastingdienst, december 2025)
2026	Geen verzuimboetes, wel vergrijpboetes bij opzet of grove schuld (bron: Belastingdienst, december 2025)
Vanaf 2027	De verlengde onderdelen van de zachte landing vervallen en arbeidsrelaties horen volledig bij het gewone toezicht (bron: Belastingdienst, december 2025)
Terugkijken	Een naheffing gaat niet verder terug dan 1 januari 2025; bij kwaadwillendheid of een niet opgevolgde aanwijzing kan dat tot 5 jaar terug (bron: Belastingdienst, december 2025)

In 2026 werkt de Belastingdienst risicogericht en gaat de aandacht vooral naar inhuur van derden en naar overheidsorganisaties (bron: Belastingdienst, december 2025).

Hoe wordt een opdracht beoordeeld?

De Belastingdienst toetst aan het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad (bron: Belastingdienst, april 2026). Daarin weegt de rechter alle omstandigheden van het geval mee, zonder vaste rangorde. Ook als u zich vrij mag laten vervangen, kan er sprake zijn van een arbeidsovereenkomst (bron: Belastingdienst, augustus 2023). Het arrest noemt onder meer deze gezichtspunten.

Over het werk

de aard en duur van het werk;
wie bepaalt hoe en wanneer er wordt gewerkt;
hoe sterk u in de organisatie bent ingebed;
of u het werk persoonlijk moet doen;
hoe het contract tot stand kwam.

Over het ondernemerschap

hoe de beloning wordt bepaald en betaald;
de hoogte van de beloning;
of u commercieel risico loopt;
welk gewicht de afspraken in het contract hebben;
of u zich ook naar buiten als ondernemer gedraagt.

Nieuw: het uurtarief telt mee

Per 31 december 2026 geldt het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst op basis van uurtarief (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). Ligt uw tarief onder € 38, dan kunt u als zzp'er stellen dat u eigenlijk in loondienst werkt, en moet de opdrachtgever het tegendeel bewijzen (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). De grens stijgt mee met het minimumloon.

Een tarief boven de grens is geen vrijbrief. De Belastingdienst blijft kijken naar hoe er in de praktijk wordt gewerkt.

In voorbereiding: de Zelfstandigenwet

Het kabinet werkt aan een Zelfstandigenwet. Dit is een voorstel en nog geen wet: de internetconsultatie loopt tot en met 29 oktober 2026 en de wet gaat op zijn vroegst in 2028 in (bron: KVK, oktober 2026). Het voorstel bevat twee toetsen die samen een veilige haven vormen.

Zelfstandigentoets: minimaal drie opdrachtgevers per twee kalenderjaren, een inschrijving bij de KVK, een btw-identificatienummer, een zakelijke rekening, zelf factureren en een nog vast te stellen bedrag voor bescherming tegen ondernemersrisico, zoals verzekeringen of pensioensparen.
Werkrelatietoets: partijen willen werken zonder arbeidsovereenkomst, u bepaalt zelf hoe u het werk doet en wat uw werktijden en werkplek zijn, en u loopt financieel risico.

Voldoet u niet aan alle criteria, dan bent u niet automatisch werknemer. Dan blijven de huidige regels gelden, zoals die van de Wet DBA (bron: KVK, oktober 2026). Ook dan moeten de afspraken in de praktijk worden nageleefd, want een contract alleen is niet genoeg.

Modelovereenkomsten

De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Bestaande goedgekeurde modellen mag u gebruiken tot 31 december 2029, maar ze geven alleen zekerheid als u er in de praktijk ook naar werkt (bron: Belastingdienst, februari 2025). Modellen die steunen op vrije vervanging zijn sinds 1 januari 2024 niet meer goedgekeurd (bron: Belastingdienst, augustus 2023).

Wat u nu regelt

Als zzp'er

Controleer of uw KVK-inschrijving past bij wat u doet.
Zet uw opdrachtgevers van de afgelopen twee jaar op een rij.
Leg in uw contracten vast dat u zelf bepaalt hoe, wanneer en waar u werkt.
Bewaar bewijs: offertes, facturen, contracten, verzekeringsbewijzen en een uittreksel uit het Handelsregister.
Kijk of uw uurtarief boven de grens van het rechtsvermoeden ligt.
Regel uw arbeidsongeschiktheid en pensioen.

Als opdrachtgever

Beoordeel hoe er in de praktijk wordt gewerkt; het contract is maar een deel van het beeld.
Gebruik de keuzehulp van SZW en de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie.
Bekijk de voorbeelden per beroepsgroep op Ondernemersplein.
Controleer voor eind 2026 de uurtarieven van ingehuurde zzp'ers.
Stel bij uitzenden of payrolling vast wie de opdrachtgever is.

Tip

Twijfelt u of u fiscaal ondernemer bent? Lees wanneer de Belastingdienst winst uit onderneming aanneemt en hoe KVK en Belastingdienst ondernemerschap beoordelen. Reken met de Business Planner uit welk uurtarief u nodig heeft.

Veelgestelde vragen over de Wet DBA

Is de Wet DBA afgeschaft?

Nee. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer volgens de normale regels (bron: Belastingdienst, december 2025). In 2026 geldt nog een gedeeltelijk zachte landing: geen verzuimboetes, wel vergrijpboetes bij opzet of grove schuld.

Wat gebeurt er als mijn uurtarief onder de grens ligt?

Vanaf 31 december 2026 kunt u zich dan beroepen op een arbeidsovereenkomst (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). Het is een vermoeden en geen automatische omzetting: de opdrachtgever kan bewijzen dat u toch zelfstandig werkt.

Kan ik nog werken met een modelovereenkomst?

Ja, een goedgekeurd model mag u gebruiken tot 31 december 2029 (bron: Belastingdienst, februari 2025). Het geeft alleen zekerheid als de praktijk overeenkomt met wat erin staat.

Wie betaalt een naheffing?

De opdrachtgever, want die had loonheffingen moeten inhouden en afdragen. Als zzp'er kunt u wel de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling verliezen als de Belastingdienst geen winst uit onderneming ziet.

Wanneer komt de Zelfstandigenwet?

Op zijn vroegst in 2028 (bron: KVK, oktober 2026). De Tweede en Eerste Kamer moeten nog over het voorstel stemmen.