Strategische keuzes: waar u speelt, hoe u wint en hoe u groeit
De modellen voor concurrentie-, groei-, portfolio- en verdienmodelkeuzes, en het denkkader om te toetsen of ze samen een goede strategie vormen.
In dit onderwerp: Strategie 7
Waar speelt u, hoe wint u, en wat laat u liggen?
Na de analyse komt het moment van kiezen. Deze pijler behandelt de modellen voor concurrentie-, groei-, portfolio- en verdienmodelkeuzes, en het denkkader om te toetsen of uw keuzes samen een goede strategie vormen.
A.G. Lafley en Roger Martin beschrijven strategie als een cascade van samenhangende keuzes: de winnende ambitie, waar u speelt, hoe u daar wint, welke vermogens u nodig heeft en welke managementsystemen die keuzes ondersteunen. Michael Porter voegde er de lastigste toe: kiezen wat u niet doet. Wie overal wil spelen en op alles wil winnen, kiest in feite niets.
De keuze waar u speelt weegt zwaar. McKinsey vond dat 80% van de variantie in omzetgroei werd verklaard door keuzes over waar bedrijven concurreerden (bron: McKinsey, januari 2011). Hoe u wint, bepaalt vervolgens of die groei ook winst oplevert. De modellen hieronder helpen bij elk van die keuzes.
Welke keuze, welk model?
| Keuze | Vraag | Model |
|---|---|---|
| Hoe winnen | Concurreren we op kosten, onderscheid of specialisatie? | Concurrentiestrategieën van Porter |
| Hoe winnen | In welke waardediscipline blinken we uit? | Waardedisciplines |
| Hoe winnen | Welke klus wil de klant klaren, en waarom kiest hij ons? | Waardepropositie en jobs to be done |
| Hoe winnen | Kunnen we de concurrentie omzeilen met een ander aanbod? | Blue Ocean Strategy |
| Waar groeien | Groeien we met bestaande of nieuwe producten, in bestaande of nieuwe markten? | Ansoff-groeimatrix |
| Waar investeren | Welke onderdelen krijgen geld, en welke leveren het op? | BCG- en GE-McKinsey-matrix |
| Hoe groeien | Kopen, samenwerken of zelf bouwen? | Overname en samenwerking |
| Hoe verdienen | Welk verdienmodel past bij de keuzes? | Business Model Canvas |
Begin bij het denkkader
Voordat u een model kiest, is het nuttig te weten waaraan een goede strategie voldoet. Het artikel goede strategie brengt de denkkaders van Rumelt, Porter, Lafley en Martin, Mintzberg en McKinsey samen in een toets van tien vragen waarmee u uw eigen strategie beoordeelt.
Hoe u wint
Concurrentiestrategieën van Porter
Kostenleiderschap, differentiatie of focus: wat Porter bedoelde, wat het onderzoek ervan overlaat en hoe u herkent dat u vastzit in het midden.
Waardedisciplines van Treacy en Wiersema
Operational excellence, customer intimacy of product leadership, en wat elke keuze vraagt van processen, cultuur en mensen.
Waardepropositie en jobs to be done
Een propositie bouwen rond de klus die de klant wil klaren, met het Value Proposition Canvas en de prijs als hefboom.
Blue Ocean Strategy
Nieuwe vraag creëren met het strategy canvas en de vier acties, en de grenzen van het model.
Waar u groeit en investeert
Ansoff-groeimatrix
Vier groeirichtingen met oplopend risico, en hoe u groei over de tijd spreidt.
BCG- en GE-McKinsey-matrix
Welke onderdelen geld opleveren en welke geld vragen, en hoe u de investeringen daarop afstemt.
Overname en samenwerking
Wanneer kopen of samenwerken sneller is dan zelf bouwen, en waarom de integratie het grootste risico is.
Hoe u verdient
Business Model Canvas
De negen bouwstenen van Osterwalder en Pigneur, gebruikt om alternatieve verdienmodellen naast elkaar te leggen, zoals de overstap van losse opdrachten naar abonnementen.
Van model naar keuze
Een model levert opties op, geen besluit. Werk de opties uit in een vast format, toets ze op geschiktheid, aanvaardbaarheid en haalbaarheid en kies, zoals beschreven in opties beoordelen en kiezen. Vat de keuzes daarna samen in een strategisch plan op één pagina, zodat ze voor iedereen in het bedrijf hetzelfde betekenen.
Keuzes in het MKB
Voor een klein bedrijf is de belangrijkste keuze meestal hoe het wint: een duidelijke specialisatie in een klantgroep, regio of vakgebied is vaak de sterkste positie. Groeikeuzes hangen nauw samen met de ambitie van de eigenaar, inclusief de vraag of het bedrijf ooit wordt overgedragen.
Keuzes in grote organisaties
Grote organisaties kiezen op twee niveaus: op groepsniveau over portfolio, kapitaal en overnames, per business unit over markt en concurrentie. Houd die niveaus gescheiden en zorg dat de keuzes terugkomen in de verdeling van middelen. Lees meer bij strategische planning in grote organisaties.
Wat zijn strategische keuzes?
Wat is het verschil tussen Porter en Treacy en Wiersema?
Hoeveel strategische keuzes kan een bedrijf tegelijk maken?
Bronnen
- Lafley en Martin: Playing to Win, Harvard Business Review Press (september 2025)
- Porter: What Is Strategy?, Harvard Business Review (november 1996)
- McKinsey: Have you tested your strategy lately? (januari 2011)
Maak gebruik van onze ondernemerstools en de laatste branche-informatie
Verkrijg direct toegang tot alle stappen, downloads en tools voor ondernemers.
- Toegang tot de meest actuele bedrijfstakcijfers
- Ondernemingsplan online tool — schrijf en download naar MS Word
- Download tools en templates voor ondernemers
- Vergelijk en bewaar uw eigen cijfers met het branchegemiddelde