Liquiditeitsprognose: zie weken vooruit of het geld er is

Een aannemer van verbouwingen heeft een goed gevulde orderportefeuille en een winstgevend jaar achter de rug. Toch staat hij in maart rood. Twee grote projecten zijn in januari begonnen, het materiaal is betaald, de mensen ook, maar de eerste termijnfacturen gaan pas de deur uit als de ruwbouw klaar is. Eén klant betaalt na zestig dagen in plaats van dertig. Het eindejaar was winstgevend; de bank ziet vooral een overschreden limiet.

Winst en geld lopen in elk bedrijf uit de pas: klanten betalen later dan u levert, leveranciers willen eerder geld dan u verkoopt, en de btw, het vakantiegeld en de aflossing komen op vaste momenten. Een liquiditeitsprognose maakt die tijdsverschillen zichtbaar voordat ze een probleem worden.

Liquiditeitsprognose, liquiditeitsbegroting en kasstroomoverzicht

De drie begrippen worden vaak door elkaar gebruikt. Ze kijken elk anders naar hetzelfde geld.

De liquiditeitsbegroting is dus het plan, de prognose de bijgewerkte verwachting. Voor een lopend bedrijf is vooral de tweede waardevol: die laat zien waar u nu op afstevent, met de klanten en orders van vandaag.

Per maand of per week?

Voor de jaarplanning werkt een prognose per maand. Volgens ABN AMRO bestrijkt een liquiditeitsbegroting meestal de komende 12 tot 15 maanden, verdeeld per maand (bron: ABN AMRO, oktober 2025). Zo ziet u de seizoenen, de grote investeringen en de maanden waarin btw, vakantiegeld en aflossing samenvallen.

Wordt het krap, dan is een maand te grof. Binnen een maand kan het saldo flink schommelen, en juist het laagste punt telt. Grote adviesbureaus werken in die situatie met een rollende 13-wekenprognose: een kwartaal vooruit, per week, opgebouwd uit concrete ontvangsten en betalingen. EY-Parthenon raadt aan die prognose bottom-up per week op te bouwen en daarnaast een prognose per maand te houden voor de langere termijn, met een basisscenario en een neerwaarts scenario (bron: EY, april 2025). PwC adviseert om te beginnen met een gedetailleerde 13-wekenprognose en die uit te breiden tot minimaal 12 maanden (bron: PwC, juni 2020). Deloitte wijst erop dat zo'n prognose ook het gesprek met de bank en het bewaken van convenanten makkelijker maakt.

Een liquiditeitsprognose maken in zes stappen

1. 01

   Begin bij het werkelijke saldo

   Het saldo op alle zakelijke rekeningen op de startdatum. Zet de kredietruimte apart: die is een vangnet, geen inkomen.

2. 02

   Plan de ontvangsten op het moment van betalen

   Openstaande facturen op de datum waarop klanten echt betalen, niet op de vervaldatum. Kijk naar hun betaalgedrag van de afgelopen maanden. Nieuwe omzet uit de orderportefeuille zet u op factuurdatum plus de gebruikelijke betaaltermijn.

3. 03

   Zet de vaste uitgaven op hun datum

   Lonen en loonheffing, het vakantiegeld, huur, leasetermijnen, verzekeringen, rente en aflossing. Neem de btw op in het tijdvak waarin u haar afdraagt of terugkrijgt, en de voorlopige aanslagen op hun vervaldata.

4. 04

   Voeg de variabele betalingen toe

   Inkoop en uitbesteed werk volgen de omzet, met de betaaltermijn van uw leveranciers. Openstaande inkoopfacturen zet u op de datum waarop u ze werkelijk betaalt.

5. 05

   Neem investeringen en financiering op

   Aankopen, aanbetalingen, privéopnamen en dividend aan de ene kant; nieuwe leningen, lease of subsidies aan de andere. Plan een investering zo mogelijk na het laagste punt.

6. 06

   Bepaal de ondergrens en reken een tegenvaller door

   Leg vast welk saldo u minimaal wilt aanhouden en kijk of de prognose daar ooit onder zakt. Reken daarna een slechter scenario door: een grote klant die een maand later betaalt, een order die wegvalt.

Voorbeeld: de 13-wekenprognose van een aannemer

De aannemer uit de inleiding maakt in januari een prognose per week. Zijn ondergrens is € 40.000. De kredietruimte bij de bank is € 100.000 en staat niet in het saldo.

Fictief voorbeeld van Firmfocus.

Over het hele kwartaal komt hij goed uit, maar van week 4 tot en met week 12 zit hij onder zijn ondergrens, met een dieptepunt in week 8. Zonder weekprognose had hij dat pas gemerkt bij een geweigerde betaling. Nu heeft hij twee maanden de tijd. Hij spreekt met beide opdrachtgevers een eerste termijn bij de start van het werk af in plaats van na de ruwbouw, vraagt bij zijn groothandel een langere betaaltermijn voor het materiaal van project Zuid en schuift de aanschaf van een nieuwe bus naar het tweede kwartaal. De nieuwe prognose blijft daarna boven de € 25.000; met de kredietruimte als reserve is dat verantwoord.

Wat het betaalgedrag van klanten doet

In de Europese Unie wordt gemiddeld één op de twee facturen in handelstransacties te laat of niet betaald, en één op de vier faillissementen komt door facturen die niet op tijd worden betaald (bron: Europese Commissie, september 2023). In Nederland mogen grote bedrijven sinds 1 juli 2022 maximaal 30 dagen nemen om een factuur van een MKB-bedrijf te betalen (bron: Rijksoverheid, juli 2023). Wat in het contract staat, is iets anders dan wat er gebeurt. Plan ontvangsten daarom op het werkelijke betaalgedrag per klant en houd de gemiddelde betaaltermijn van uw debiteuren bij als vaste KPI in de managementrapportage.

Signalen dat het krap wordt

• De prognose zakt onder de ondergrens: ook als het daarna weer goed komt. Het laagste punt telt, niet het gemiddelde.
• Debiteuren lopen op: de gemiddelde betaaltermijn stijgt, of een grote klant betaalt structureel later.
• Uitgestelde betalingen: u schuift zelf leveranciers of de btw door om de maand rond te krijgen.
• De kredietruimte wordt een vaste bron: het rood staan is geen piek meer, maar de normale stand.
• Groei zonder geld: de omzet stijgt harder dan de kas, omdat voorraad en debiteuren meegroeien.

Bijsturen als er een tekort dreigt

De volgorde maakt verschil. Begin bij wat u zelf in de hand heeft en geen geld kost, en ga pas daarna naar de bank.

1. Factureer sneller en vraag aanbetalingen of termijnen bij de start van het werk.
2. Bel achterstallige debiteuren na, met een vaste routine.
3. Verminder voorraad die langzaam loopt.
4. Maak afspraken met leveranciers over betaaltermijnen, voordat u te laat betaalt.
5. Stel investeringen die niet nodig zijn voor de omzet van dit kwartaal uit.
6. Regel tijdig extra financiering, met de prognose als onderbouwing. Zie alternatieve financiering.

MKB en grootbedrijf

In de Business Planner maakt u de liquiditeitsbegroting als onderdeel van uw financieel plan, gekoppeld aan omzet, kosten en investeringen. Voor startende ondernemers staat de uitleg bij de liquiditeitsbegroting voor starters.

De liquiditeitsprognose is een vast onderdeel van de planning-en-controlcyclus: ze volgt uit de begroting en loopt mee met de rolling forecast.