Verpakkingen en de PPWR
Wat de Europese verpakkingsverordening nu al vraagt, wat later komt en hoe u met minder verpakking bespaart.
In dit onderwerp: Duurzaam ondernemen 11
Slim verpakken loont onder de nieuwe regels
De PPWR is de nieuwe Europese verpakkingsverordening en geldt sinds 12 augustus 2026 rechtstreeks voor bedrijven in alle lidstaten (bron: Europese Commissie, augustus 2026). Veel eisen volgen pas later. Wie nu zijn verpakkingen doorlicht, bespaart op materiaal en afvalbeheersbijdrage en kan de aanpassingen over meerdere jaren spreiden.
Wat is de PPWR?
PPWR staat voor Packaging and Packaging Waste Regulation, officieel Verordening (EU) 2025/40. De verordening trad op 11 februari 2025 in werking, is van toepassing sinds 12 augustus 2026 en vervangt grotendeels de oude verpakkingsrichtlijn 94/62/EG (bron: RVO, september 2026).
Omdat het een verordening is en geen richtlijn, geldt ze direct, zonder omzetting in Nederlandse wetgeving. Lidstaten kunnen wel aanvullende uitvoeringsregels vaststellen. Bestaande Nederlandse regels, zoals de producentenverantwoordelijkheid via Verpact en het statiegeld, gelden ernaast.
Lidstaten moeten hun verpakkingsafval ten opzichte van 2018 met 5% verminderen in 2030, oplopend tot 15% in 2040 (bron: RVO, september 2026). Die doelen vertalen zich in eisen aan iedereen die verpakkingen maakt, vult, importeert of verkoopt.
Wat moet u nu al regelen?
Sinds 12 augustus 2026 gelden twee eisen direct (bron: Europese Commissie, augustus 2026). Welke plichten bij u liggen, hangt af van uw rol in de keten.
Conformiteitsverklaring en technisch dossier
Voor verpakkingen die op de markt komen, stelt de fabrikant een EU-conformiteitsverklaring op: een eigen verklaring dat de verpakking aan de eisen voldoet. Daarbij hoort een technisch dossier volgens bijlage VII, en de verpakking is herleidbaar via een type-, batch- of serienummer.
PFAS-limieten bij voedselcontact
PFAS zijn vet- en waterafstotende stoffen die nauwelijks afbreken. In verpakkingen die met voedsel in aanraking komen, mag nog maximaal 25 ppb per afzonderlijke PFAS en 250 ppb voor de som van PFAS zitten, beide zonder polymeren, en 50 ppm aan PFAS inclusief polymeren (bron: RVO, september 2026).
De beoordeling van de recyclebaarheid hoeft u pas te maken als de Europese Commissie daarvoor nadere regels heeft vastgesteld.
De PFAS-limieten gelden voor verpakkingen die vanaf 12 augustus 2026 op de markt komen; wat daarvoor al op de markt was, hoeft niet terug uit de handel (bron: RVO, september 2026). Verpakkingen die al eerder op de markt waren, kunt u dus opmaken; voor nieuwe partijen vraagt u uw leverancier om een PFAS-vrije variant.
Welke rol heeft u?
| Rol | Wie is dat? | Voorbeeld uit het mkb |
|---|---|---|
| Fabrikant | Maakt verpakkingen of verpakte producten (of laat ze maken) onder eigen naam of merk | Bakkerij met eigen verpakte koekjes, webshop met huismerk |
| Leverancier | Levert verpakkingen of verpakkingsmateriaal aan een fabrikant | Dozenmaker |
| Importeur | Haalt verpakkingen of verpakte producten van buiten de EU binnen | Groothandel die in Azië inkoopt |
| Distributeur | Verkoopt verpakte producten door in de keten | Tussenhandel |
| Einddistributeur | Levert producten in verpakking aan de eindgebruiker | Winkel, restaurant met afhaal |
| Fulfilmentdienstverlener | Slaat op, verpakt en verstuurt voor anderen | Fulfilmentcentrum |
| Producent | Brengt een verpakking als eerste in een lidstaat op de markt en draagt de producentenverantwoordelijkheid | Bedrijf dat als eerste in Nederland verkoopt |
Vereenvoudigde omschrijving door Firmfocus; de juridische definities staan in de verordening (bron: RVO, september 2026).
De tijdlijn: wat komt wanneer
De meeste nieuwe eisen gaan in vanaf 2030. Sommige datums schuiven op als de Europese Commissie haar uitvoeringsregels later vaststelt; dan geldt de latere datum.
Belangrijke datums onder de PPWR
| Vanaf | Wat verandert | Bron |
|---|---|---|
| 12 augustus 2026 | Verordening van toepassing: conformiteitsverklaring, technisch dossier en PFAS-limieten voor voedselcontact | Europese Commissie, augustus 2026 |
| 12 augustus 2028, of 24 maanden na de uitvoeringshandeling als dat later is | Etiket met de materiaalsamenstelling op de verpakking | RVO, september 2026 |
| 1 januari 2029 | 90% gescheiden inzameling van plastic flessen en metalen drankverpakkingen, in de praktijk via statiegeld | RVO, september 2026 |
| 12 februari 2029, of 30 maanden na de uitvoeringshandeling als dat later is | Label voor herbruikbare verpakkingen | RVO, september 2026 |
| 1 januari 2030 | Alle verpakkingen ontworpen voor recycling | RVO, september 2026 |
| 1 januari 2030 | Minimum recyclaat in plastic verpakkingen: 30% voor contactgevoelig PET, 10% voor ander contactgevoelig plastic, 30% voor drankflessen en 35% voor overige plastic verpakkingen | RVO, september 2026 |
| 1 januari 2030, of 3 jaar na de uitvoeringshandelingen | Maximaal 50% lege ruimte in verzamel-, transport- en e-commerceverpakkingen; verpakkingen zo klein en licht mogelijk | RVO, september 2026 |
| 1 januari 2030 | Verboden formats (bijlage V), onder meer voorverpakte groente en fruit onder 1,5 kg, wegwerp voor gebruik ter plaatse in de horeca, portieverpakkingen voor sauzen, melk en suiker in de horeca, mini-toiletartikelen in hotels en zeer lichte plastic tassen | RVO, september 2026 |
| 1 januari 2030 | Hergebruik: 40% van de transportverpakkingen herbruikbaar; einddistributeurs bieden 10% van hun dranken aan in herbruikbare verpakking | RVO, september 2026 |
| 1 januari 2035 | Verpakkingen moeten op grote schaal daadwerkelijk worden gerecycled | RVO, september 2026 |
| 1 januari 2038 | Recyclebaarheid minimaal klasse B | RVO, september 2026 |
| 2040 | Hogere doelen voor recyclaat, tot 65% voor plastic wegwerpflessen, en voor hergebruik (streven 70% bij transportverpakkingen) | Europese Commissie, oktober 2026; RVO, september 2026 |
Datums volgens Verordening (EU) 2025/40, zoals toegelicht door RVO en de Europese Commissie (bron: RVO, september 2026; Europese Commissie, augustus 2026).
Voor afhaal en bezorging komt er een plicht om klanten hun eigen beker of bakje te laten gebruiken zonder meerprijs. Over de precieze ingangsdatum lopen de toelichtingen nog uiteen; houd daarvoor de PPWR-pagina van RVO in de gaten.
Nederlandse regels naast de PPWR
Afvalbeheersbijdrage en Verpact
Nederland regelt de producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen in het Besluit beheer verpakkingen 2014. Bedrijven die verpakte producten op de Nederlandse markt brengen, betalen via Verpact mee aan inzameling en recycling. Verpact heette vroeger Afvalfonds Verpakkingen; de afspraken zijn algemeen verbindend verklaard van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2027 en gelden daarmee voor de hele sector (bron: Rijkswaterstaat, september 2026). Het tarief van de afvalbeheersbijdrage verschilt per materiaal.
Brengt u 50.000 kg verpakkingen of minder per jaar op de markt, dan bent u vrijgesteld van de bijdrage, de melding en de verslaglegging (bron: Ondernemersplein, september 2025). Voor plastic wegwerpverpakkingen, zoals bekers en bakjes, doet u altijd aangifte, ook onder die grens.
Volgens Verpact blijft de grens van 50.000 kg in 2026 bestaan en vervalt hij naar verwachting in 2027 of 2028, in verband met het producentenregister dat de PPWR invoert (bron: Verpact, december 2025). Houd als kleiner bedrijf het gewicht van uw verpakkingen daarom nu al bij.
Statiegeld
Op plastic flessen tot 3 liter voor water en frisdrank en op blikjes zit statiegeld: minimaal € 0,15 voor verpakkingen onder 1 liter en € 0,25 voor flessen van 1 tot 3 liter (bron: ILT, september 2026).
Het kabinet stelde op 4 september 2026 een eenvoudiger statiegeldsysteem voor, met als beoogde start 1 januari 2028 (bron: Rijksoverheid, september 2026). Alle plastic flessen tot en met 3 liter krijgen dan statiegeld, dus ook flessen voor zuivel en sap; de innameplicht hangt af van de winkelgrootte, met een uitzondering voor kleine winkels, en winkels vanaf 200 m2 betalen het statiegeld contant terug (bron: Rijksoverheid, september 2026). Het voorstel is nog niet vastgesteld. Verkoopt u zuivel of sap in plastic flessen, of heeft u een supermarkt, neem dit dan alvast mee in uw planning voor etiketten, kassasysteem en opslagruimte.
Wegwerpplastic
Voor consumptie ter plaatse zijn plastic wegwerpbekers en -bakjes sinds 1 januari 2024 verboden; ook karton met een plastic coating valt eronder (bron: Rijkswaterstaat, september 2026). Er is een uitzondering als u de bekers en bakjes zelf inzamelt voor hoogwaardige recycling en dat meldt bij de ILT, met een inzamelnorm van 85% in 2026 (bron: Rijkswaterstaat, september 2026). Hoe die uitzondering er vanaf 2027 uitziet, is nog niet helemaal duidelijk; de regelhulp wegwerpplastic van de overheid geeft de actuele stand.
Bij afhalen en bezorgen mag u wegwerpbekers en -bakjes wel meegeven, als u ook een herbruikbaar alternatief aanbiedt. Sinds 1 juli 2023 geldt daarbij een meerprijs, met als richtbedrag € 0,25 per beker en € 0,50 per maaltijd (bron: Rijksoverheid, augustus 2026). De ILT handhaaft die meerprijs tot eind 2026 niet en hij vervalt naar verwachting in 2027; het herbruikbare alternatief blijft verplicht (bron: Ondernemersplein, oktober 2026).
Verder zijn onder meer plastic bestek, borden en rietjes, voedselverpakkingen van piepschuim en gratis plastic tasjes verboden. Doppen moeten aan de fles vastzitten, en PET-flessen bevatten minimaal 25% gerecycled plastic, oplopend naar 30% in 2030 (bron: Rijksoverheid, augustus 2026). Voor restaurants, cafés en cateraars staat een praktische uitwerking bij circulair ondernemen in de horeca.
Wat levert slimmer verpakken op?
Minder verpakking is meteen minder kosten. Elke gram die u weglaat, hoeft u niet in te kopen, op te slaan, te vervoeren en af te dragen.
Minder materiaal
Een webshop met dozen die beter om het product passen, verstuurt minder lucht. Dat scheelt karton, vulmateriaal en ruimte in de bestelbus, en past bij de komende grens voor lege ruimte.
Lagere bijdrage
De afvalbeheersbijdrage aan Verpact hangt af van het gewicht en het materiaal van uw verpakkingen. Lichter verpakken of overstappen op een materiaal met een lager tarief drukt die post direct.
Herbruikbare systemen
De hergebruikdoelen maken retoursystemen interessant. Een bakkerij die horecaklanten in vaste kratten belevert, of een groothandel met retourpallets, koopt minder wegwerpverpakking in en bouwt een vaste band op met afnemers.
Voorbeelden van verdienmodellen met hergebruik staan bij circulair ondernemen. Het verpakkingsafval dat u zelf overhoudt, laat u gescheiden ophalen; zie afvalscheiding voor bedrijven.
Zo maakt u uw verpakkingen klaar voor de PPWR
- 01
Bepaal uw rol
Zet per product op een rij of u fabrikant, importeur, distributeur of einddistributeur bent. Werkt u met een fulfilmentpartij, spreek dan af wie welke plicht invult.
- 02
Breng uw verpakkingen in kaart
Noteer per verpakking het materiaal, het gewicht, de lege ruimte en of er voedsel in zit. Tel ook het totale gewicht per jaar: dat heeft u nodig voor Verpact.
- 03
Pas het ontwerp aan met uw leverancier
Vraag naar verpakkingen van een enkel materiaal, gerecycled materiaal en PFAS-vrije varianten. Plan grotere wijzigingen, zoals een nieuwe verpakkingsmachine, ruim voor 2030.
- 04
Leg het bewijs vast
Bewaar conformiteitsverklaringen, het technisch dossier en verklaringen van leveranciers, gekoppeld aan type- of batchnummers.
- 05
Check de claims op uw verpakking
Staat er "recyclebaar" of "milieuvriendelijk" op de doos? Sinds 27 september 2026 gelden strengere regels voor duurzaamheidsclaims richting consumenten (bron: ACM, september 2026). Hoe u dat aanpakt, leest u bij duurzaamheidsclaims.
Een nieuw verpakkingsontwerp, een andere verpakkingsmachine of een retoursysteem vraagt om een investering. Zet die in uw ondernemingsplan, met de besparing op materiaal en afvalbeheersbijdrage ernaast, zodat u en uw financier zien wanneer het zich terugverdient. Voor financiering kunt u ook kijken bij subsidies en financiering voor verduurzaming.
Wat is de PPWR?
Geldt de PPWR ook voor kleine bedrijven?
Moet ik afvalbeheersbijdrage betalen?
Mag ik nog plastic bekers meegeven bij afhalen?
Wanneer komt het nieuwe etiket op verpakkingen?
Bronnen
- RVO: EU-wetgeving: verpakkingseisen (PPWR) (september 2026)
- Europese Commissie: New EU rules on packaging enter into application (augustus 2026)
- Europese Commissie: Packaging waste (oktober 2026)
- EUR-Lex: Verordening (EU) 2025/40 (januari 2025)
- Rijkswaterstaat: UPV verpakkingen (september 2026)
- Ondernemersplein: Afvalbeheersbijdrage verpakkingen betalen (september 2025)
- Verpact: Webinar PPWR, slidedeck (december 2025)
- ILT: Statiegeld op plastic flesjes en blikjes (september 2026)
- Rijksoverheid: Kabinet stelt makkelijker statiegeldsysteem voor (september 2026)
- Rijksoverheid: Regels over wegwerpplastic (augustus 2026)
- Rijkswaterstaat: Minder wegwerpplastic in de horeca (september 2026)
- Ondernemersplein: Meerprijs wegwerpbekers en -bakjes verdwijnt (oktober 2026)
Maak gebruik van onze ondernemerstools en de laatste branche-informatie
Verkrijg direct toegang tot alle stappen, downloads en tools voor ondernemers.
- Toegang tot de meest actuele bedrijfstakcijfers
- Ondernemingsplan online tool — schrijf en download naar MS Word
- Download tools en templates voor ondernemers
- Vergelijk en bewaar uw eigen cijfers met het branchegemiddelde