Duurzaamheid en CSRD na Omnibus I: wat nog moet en wat loont
Wat CSRD en CSDDD na Omnibus I nog vragen, waar de Nederlandse wet staat, wat toeleveranciers mogen verwachten en waar duurzaamheid strategisch iets oplevert.
In dit onderwerp: Strategische thema's 6
Minder rapportageplicht, niet minder vragen
Omnibus I heeft de Europese duurzaamheidsregels sterk ingeperkt. Wat CSRD en CSDDD nu nog vragen, waar de Nederlandse wet staat, wat u als toeleverancier mag verwachten en waarom duurzaamheid een strategische keuze blijft.
Stel: een verpakkingsdrukkerij met ruim tachtig medewerkers krijgt in één kwartaal drie vragenlijsten over duurzaamheid. Eén van een zuivelconcern, één van een supermarktketen en één van de bank die de nieuwe drukpers financiert. Samen ruim tweehonderd vragen, deels overlappend, elk in een eigen format. De drukkerij valt zelf niet onder de duurzaamheidsrapportage, maar de vragen komen toch.
Precies die stapel losse, ongecoördineerde vragenlijsten van banken, investeerders en grote klanten wil EFRAG, de organisatie achter de Europese duurzaamheidsstandaarden, vervangen door één vrijwillige standaard voor het mkb (bron: EFRAG, december 2024). Sinds Omnibus I hoeft vrijwel geen MKB-bedrijf nog zelf te rapporteren. Duurzaamheid blijft toch een strategisch vraagstuk, om redenen die weinig met rapportage te maken hebben: energie, netcapaciteit, klanten en financiers.
Wat Omnibus I heeft veranderd
De CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) regelt de verplichte duurzaamheidsrapportage. De CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) verplicht grote ondernemingen om risico's voor mens en milieu in hun keten aan te pakken. Richtlijn (EU) 2026/470 van 24 februari 2026, bekend als Omnibus I, wijzigt ze allebei en is op 18 maart 2026 in werking getreden (bron: EUR-Lex, februari 2026; HSF Kramer, februari 2026). Het is dus geen voorstel meer, maar vastgesteld Europees recht.
| Onderdeel | CSRD | CSDDD |
|---|---|---|
| Drempel | Gemiddeld meer dan 1.000 werknemers en meer dan € 450 miljoen netto-omzet | Meer dan 5.000 werknemers en meer dan € 1,5 miljard omzet (was 1.000 werknemers en € 450 miljoen) |
| Toepassing | Boekjaren vanaf 1 januari 2027, eerste rapport in 2028 | Naleving vanaf 26 juli 2029 |
| Omzetting | Uiterlijk 19 maart 2027 | Uiterlijk 26 juli 2028 |
| Keten | Waardeketenplafond voor ketenpartners met gemiddeld maximaal 1.000 werknemers | Focus op de grootste risico's in de keten; geen verplicht klimaattransitieplan meer |
| Nederland | Wetsvoorstel 36678, nog in behandeling bij de Tweede Kamer | Wetsvoorstel Internationaal Verantwoord Ondernemen (WIVO), met de ACM als beoogde toezichthouder |
Stand na Omnibus I (bron: EUR-Lex, februari 2026; RVO, april 2026; HSF Kramer, februari 2026). Omzetting: uiterste datum voor de nationale wet.
Twee overgangsregels verdienen aandacht. De stop-de-klokrichtlijn (EU) 2025/794 had de rapportageverplichtingen over de boekjaren 2025 en 2026 al met twee jaar uitgesteld (bron: RVO, april 2026). En lidstaten mogen ondernemingen die buiten de nieuwe scope vallen, voor die boekjaren vrijstellen (bron: EUR-Lex, februari 2026). Los daarvan geldt voor groepen met een moeder buiten de EU vanaf boekjaar 2028 een apart regime; RVO noemt daarvoor meer dan € 450 miljoen groepsomzet en meer dan € 200 miljoen omzet bij de Nederlandse dochters (bron: EUR-Lex, februari 2026; RVO, april 2026).
Waar de Nederlandse wet staat
Nederland heeft de CSRD nog niet in een wet omgezet. Wetsvoorstel 36678, de Wet implementatie richtlijn duurzaamheidsrapportering, is op 13 januari 2025 ingediend en nog in behandeling bij de Tweede Kamer (bron: Eerste Kamer, oktober 2026). De Kamercommissie voor Financiën hield de behandeling op 12 februari 2026 aan in afwachting van een nieuwe nota van wijziging (bron: Tweede Kamer, oktober 2026).
De minister van Financiën schreef op 9 februari 2026 dat de richtlijn met terugwerkende kracht vanaf boekjaar 2024 wordt ingevoerd, met een reparatieclausule, omdat het beginsel van Unietrouw geen ruimte laat om dat niet te doen; de Europese Commissie is al een inbreukprocedure gestart (bron: Minister van Financiën, februari 2026). De Raad van State adviseerde op 3 juni 2026 de derde nota van wijziging, die Omnibus I verwerkt en de reparatieclausule bevat, niet in te dienen tenzij die wordt aangepast: de terugwerkende kracht is onvoldoende gemotiveerd (bron: Raad van State, juni 2026). Bij raadpleging op 16 oktober 2026 was op de site van de Tweede Kamer geen debat of stemming over het wetsvoorstel te zien (bron: Tweede Kamer, oktober 2026).
De Europese regels staan vast, de Nederlandse uitwerking en de gevolgen van de terugwerkende kracht nog niet. Valt uw onderneming of groep mogelijk onder de nieuwe drempels, volg dan de Kamerstukken bij het implementatiewetsvoorstel en laat uw situatie toetsen door uw accountant of jurist. De bronnen onderaan deze pagina geven de officiële teksten.
Wat dit betekent voor toeleveranciers
Voor het MKB verschuift de vraag van "moet ik rapporteren?" naar "wat mag mijn klant van mij vragen, en hoe antwoord ik efficiënt?". Het kader:
- Het waardeketenplafond: ondernemingen die onder de CSRD vallen, mogen bij ketenpartners met gemiddeld maximaal 1.000 werknemers niet meer informatie uitvragen dan de vrijwillige standaard voorschrijft (bron: EUR-Lex, februari 2026). RVO noemt dit het waardeketenplafond.
- Een vrijwillige standaard in de wet: de richtlijn legt zo'n standaard voor vrijwillig gebruik vast, en de Commissie moet die minstens elke vier jaar herzien.
- De VSME: EFRAG publiceerde op 17 december 2024 de VSME, een vrijwillige standaard voor niet-beursgenoteerde mkb-bedrijven met een basismodule en een uitgebreide module (bron: EFRAG, december 2024). De Commissie beval in juli 2025 grote bedrijven en financiële instellingen aan om hun vragen aan het mkb in hun keten zoveel mogelijk op de VSME te baseren (bron: Europese Commissie, juli 2025).
Het plafond bindt de afnemer die onder de CSRD valt, niet iedere vragensteller. Banken en kleinere afnemers kunnen hun eigen vragen blijven stellen; voor hen is de aanbeveling van de Commissie een aansporing, geen plicht. Wie onder de CSDDD valt, moet vanaf 2029 de grootste risico's in zijn keten aanpakken. Levert u in een keten met risico's voor mens of milieu, dan kunt u ook daarover vragen verwachten. Zie geopolitiek en ketenrisico.
De verstandigste reactie is één dataset. Stel de basismodule van de VSME eenmaal per jaar op en stuur die mee als antwoord op elke vragenlijst. Vraagt een CSRD-plichtige klant meer, dan mag u vragen waarom en op welke grond. Zo wordt een administratieve last een stuk dat u ook bij uw bank en in aanbestedingen gebruikt.
Duurzaamheid als strategische keuze
Rapportage is een plicht voor weinigen. De strategische vraag geldt voor iedereen: waar levert duurzamer werken geld, klanten of zekerheid op, en waar kost het alleen?
Kosten en energie
Door de oorlog in Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz stegen de energieprijzen. Het CPB rekent voor 2026 met een olieprijs van 88,0 dollar per vat, tegen 67,4 dollar in 2025, en noemt de gasprijs voor Nederland bepalender (bron: CPB, augustus 2026). Motorbrandstoffen waren in september 27,2% duurder dan een jaar eerder (bron: CBS, oktober 2026). Elke kilowattuur die u niet gebruikt, verkleint dat risico. Zie ook kosten besparen.
Netcapaciteit
Wie elektrificeert, heeft stroom nodig. Halverwege 2026 stonden 15.498 bedrijven in de wachtrij voor een nieuwe of zwaardere aansluiting om stroom af te nemen (bron: Netbeheer Nederland, 2026). Begin daarom met besparen en slimmer verbruiken, en vraag een verzwaring tijdig aan. Zie energie en netcongestie.
Klanten en inkoop
Grote afnemers en overheden kunnen duurzaamheid meewegen in hun inkoop. Voor een toeleverancier is dat een gunningscriterium of een reden om van de lijst te verdwijnen. Lees hoe dat werkt bij duurzaam inkopen, en maak geen duurzaamheidsclaims die u niet kunt onderbouwen.
Financiering
Banken horen bij de partijen die EFRAG met de VSME wil bedienen. In 2025 had 15% van de mkb-bedrijven behoefte aan nieuwe externe financiering (bron: CBS, februari 2026). Met een depositorente van de ECB van 2,50% sinds 16 september 2026 (bron: ECB, september 2026) wegen terugverdientijden zwaarder. Wie dan zijn gegevens op orde heeft, voert een sterker gesprek.
Uitgewerkt voorbeeld: de drukkerij maakt keuzes
Terug naar de verpakkingsdrukkerij. De directie zet vier maatregelen naast elkaar en beoordeelt ze op kosten, waarde voor klanten en energie.
| Maatregel | Kosten | Klant | Energie | Keuze |
|---|---|---|---|---|
| VSME-basismodule als standaardantwoord | Laag: enkele weken werk | Beantwoordt het grootste deel van de vragenlijsten | Geen effect | Direct doen |
| Restwarmte van de droogovens terugwinnen | Middel: terugverdientijd circa vier jaar | Minder uitstoot per product | Minder gas | Doen bij de volgende onderhoudsstop |
| Vrachtwagens elektrisch maken | Hoog | Eén klant vraagt erom | Extra stroom nodig, aansluiting zit vol | Uitstellen tot er netcapaciteit is |
| Recyclebare verpakking van één materiaal | Middel: ontwikkeltijd | Supermarktketen vraagt erom | Neutraal | Proef met één klant |
Fictief voorbeeld van Firmfocus.
De VSME is hygiëne: weinig werk, en de stapel vragenlijsten is ermee beantwoord. De echte keuzes liggen elders. De warmteterugwinning verlaagt kosten en energierisico en verbetert precies de cijfers die klanten vragen. De recyclebare verpakking is een kans in de markt: wie die als eerste kan leveren, kan ook andere klanten met dezelfde wens binnenhalen. Omdat energieprijzen onzeker zijn, rekent de directie de investering door in meerdere scenario's.
De elektrische vrachtwagens wachten, en dat is geen gebrek aan ambitie maar een kwestie van volgorde. Eerst het verbruik omlaag, dan pas elektrificeren op een aansluiting die het aankan. Een duurzaamheidsplan dat die volgorde negeert, loopt vast op het net.
MKB en grootbedrijf
MKB
U valt niet onder de rapportageplicht, maar wel binnen het bereik van klanten en financiers. Stel de VSME-basismodule op, kies twee of drie maatregelen die kosten of risico verlagen, en vertel daar eerlijk over. Een vast moment per kwartaal is meestal genoeg om het bij te houden. De praktische kant leest u bij duurzaam ondernemen; voor investeringen in besparing zijn er soms subsidies en regelingen.
Grote organisaties
Toets eerst of de onderneming of groep onder de nieuwe drempels valt, ook via het regime voor moeders buiten de EU. Valt u erbuiten, beslis dan bewust welke rapportage u vrijwillig voortzet. Valt u erbinnen, richt de vragen aan leveranciers dan in volgens het waardeketenplafond. Voor beursgenoteerde vennootschappen maakt de Corporate Governance Code het bestuur verantwoordelijk voor duurzame lange termijn waardecreatie, waarbij het de belangen van stakeholders en de effecten op mens en milieu weegt (bron: Monitoring Commissie Corporate Governance Code, maart 2025).
Neem duurzaamheid op in de DESTEP-analyse van uw externe analyse. Thema's als AI en de arbeidsmarkt staan in de pijler strategische thema's.
Valt mijn bedrijf nog onder de CSRD?
Mag een klant mij nog een duurzaamheidsvragenlijst sturen?
Wat is de VSME?
Wanneer gaat de CSDDD gelden?
Bronnen
- EUR-Lex: Richtlijn (EU) 2026/470, Omnibus I (februari 2026)
- RVO: Overzicht Omnibus I (april 2026)
- Minister van Financiën: brief over wetsvoorstel 36678, Kamerstuk 36678-11 (februari 2026)
- Raad van State: advies over de derde nota van wijziging, W06.26.00092/III (juni 2026)
- EFRAG: Voluntary Sustainability Reporting Standard for non-listed SMEs (december 2024)
- Europese Commissie: aanbeveling over de vrijwillige standaard voor het mkb (juli 2025)
Maak gebruik van onze ondernemerstools en de laatste branche-informatie
Verkrijg direct toegang tot alle stappen, downloads en tools voor ondernemers.
- Toegang tot de meest actuele bedrijfstakcijfers
- Ondernemingsplan online tool — schrijf en download naar MS Word
- Download tools en templates voor ondernemers
- Vergelijk en bewaar uw eigen cijfers met het branchegemiddelde