Brancheinformatie en cijfers musea, kunstgalerieën en –expositieruimten

Musea zijn meestal stichtingen met een publieke taak. Ze halen hun inkomsten uit entreegelden, vergoedingen voor bezoeken met de Museumkaart, structurele subsidie van rijk, provincie of gemeente, bijdragen van fondsen en sponsors, en nevenomzet uit winkel, café en zaalverhuur. Galerieën en expositieruimten werken commerciëler: de kunstenaar blijft eigenaar van het werk, de galerie verdient een commissie bij verkoop en investeert in presentatie, beurzen en een netwerk van verzamelaars. De klasse is versnipperd. Naast een kleine kopgroep van grote rijks- en stadsmusea en internationaal actieve galerieën bestaat ze vooral uit kleine organisaties, vaak met veel vrijwilligers of als eenmanszaak.

Bij musea zijn personeel en huisvesting de zwaarste kostenposten, met daarnaast klimaatbeheersing, beveiliging, verzekering en depotruimte. Bij galerieën wegen huur, beursdeelname en de voorfinanciering van tentoonstellingen zwaar. Let bij een ondernemingsplan of subsidieaanvraag op de spreiding van inkomstenbronnen, de looptijd van subsidieafspraken, de bezoekersprognose en de afhankelijkheid van een of twee publiekstrekkers. De Erfgoedwet en museale richtlijnen voor het afstoten van collectie, en de Wwft (antiwitwasregels in de kunsthandel), vragen om een goede administratie. Het verschil tussen een gezonde en een kwetsbare instelling zit meestal in de vaste lasten: wie huisvesting en energie in de hand heeft, kan een tegenvallend bezoekersjaar opvangen.