Brancheinformatie en cijfers culturele uitleencentra, openbare archieven, musea, dieren- en plantentuinen, natuurbehoud

Het verdienmodel rust op drie pijlers. De eerste is publieksinkomsten: entree, jaarkaarten, lidmaatschappen, winkel, horeca en zaalverhuur. De tweede is publieke financiering via rijk, provincies en gemeenten, vaak meerjarig maar met voorwaarden over toegankelijkheid en educatie. De derde is private steun van fondsen, loterijen, sponsors en particuliere gevers, waarvoor de ANBI-status (een algemeen nut beogende instelling) fiscaal voordeel biedt. De verhouding verschilt sterk. Een bibliotheek of archief draait bijna volledig op overheidsgeld, een grote dierentuin of een particulier museum vooral op bezoekers.

De kosten liggen grotendeels vast. Personeel is de grootste post, gevolgd door huisvesting, onderhoud, klimaatbeheersing van depots en zalen, beveiliging en verzekering van de collectie, en bij dierentuinen voer en veterinaire zorg. Belangrijke kengetallen zijn het bezoek per jaar en buiten het seizoen, de besteding per bezoeker, het aandeel eigen inkomsten en de omvang van de onderhoudsvoorziening. Collectiebeheer vraagt specialistische kennis en valt onder de erfgoedwetgeving, de Archiefwet en dierenwelzijnsregels. Het verschil tussen een gezonde en een kwetsbare instelling zit in de spreiding van inkomsten, een goed onderhouden gebouw en een publieksprogramma dat steeds nieuwe redenen geeft om terug te komen. Reken in uw plan voorzichtig met bezoekersaantallen en ruim met onderhoud.