SBI-code 85.31.3 · Onderdeel van algemeen vormend voortgezet onderwijs (85.31)

Brancheinformatie en cijfers praktijkonderwijs

Praktijkonderwijs is bedoeld voor leerlingen voor wie een vmbo-diploma niet haalbaar is. In kleine groepen leren ze praktische vaardigheden en werken ze via stages toe naar een baan, een entreeopleiding in het mbo of dagbesteding. De instroom verandert snel: sinds 2020 steeg de zij-instroom vanuit het vmbo met 29% in het eerste leerjaar en 25% in het tweede (bron: VO-raad, april 2026).

Bekijk de lidmaatschappen Sectorrapport praktijkonderwijs

Geen automatische verlenging · betalen op factuur of online

Bedrijven: 60; 3e kwartaal 2026
Groei sinds 2007: -7,7%; 65 in 2007, 60 in het 3e kwartaal van 2026
Ondernemersvertrouwen: -5,3; 3e kwartaal 2026, Nederland
Vacatures: 11.400; 2e kwartaal 2026, onderwijs (SBI P)

Bron: CBS, bewerking Firmfocus · Bijgewerkt oktober 2026 · Bronnen en definities

Markt en ontwikkeling van de branche praktijkonderwijs

Het aantal bedrijven in dit blok gaat over de branche praktijkonderwijs zelf.

Aantal bedrijven

2007 tot en met 3e kwartaal 2026

Het aantal bedrijven in de branche praktijkonderwijs daalde van 65 in 2007 naar 60 in het 3e kwartaal van 2026 (bron: CBS, 3e kwartaal 2026).

Groei vergeleken met de branche algemeen vormend voortgezet onderwijs

Index, 2007 = 100

Tussen 2007 en 2026 daalde het aantal bedrijven in de branche praktijkonderwijs met 7,7%, tegenover een daling van 30,0% in de branche algemeen vormend voortgezet onderwijs (bron: CBS, 3e kwartaal 2026).

Praktijkonderwijs binnen algemeen vormend voortgezet onderwijs

Aantal bedrijven in het 3e kwartaal van 2026

In het 3e kwartaal van 2026 telde de branche praktijkonderwijs 60 van de 455 bedrijven in de branche algemeen vormend voortgezet onderwijs (SBI 85.31), een aandeel van 13,2% (bron: CBS, 3e kwartaal 2026).

Aantallen volgens het CBS, afgerond op vijftallen. Index: het aantal bedrijven in 2007 is 100. De vergelijkingslijn is de bovenliggende branche algemeen vormend voortgezet onderwijs (SBI 85.31). Verwante branches zijn de andere subbranches van algemeen vormend voortgezet onderwijs (SBI 85.31). Bron: CBS, bewerking Firmfocus.

Waarom geen winstcijfers?

Het CBS publiceert geen kostenstructuur of winstcijfers voor de branche praktijkonderwijs, en ook niet voor algemeen vormend voortgezet onderwijs (SBI 85.31), voortgezet onderwijs (SBI 85.3), onderwijs (SBI 85) en onderwijs (SBI P). Daarom tonen wij op deze pagina de marktcijfers die er wel zijn.

Vooruitzichten voor de branche praktijkonderwijs

Het ondernemersvertrouwen in Nederland stond in het 3e kwartaal van 2026 op -5,3 (bron: CBS, oktober 2026).

Wat speelt er in de branche praktijkonderwijs

Het praktijkonderwijs staat onder meer druk dan de rest van het voortgezet onderwijs. Het lerarentekort is er 5,6%, waarmee het pro volgens de sectorraad koploper is, en het ziekteverzuim onder onderwijzend personeel steeg naar 6,4% (bron: VO-raad, april 2026). Meer zorgleerlingen en zij-instromers met een faalervaring verhogen de werkdruk. Voor het onderwijs als geheel verwacht ING Research stabilisatie in 2026 en gematigde groei in 2027 (bron: ING Research, september 2026), maar voor het pro hangt de financiële ruimte vooral af van het budgetplafond.

Er is wetgeving in voorbereiding om het praktijkonderwijs rechtstreeks te bekostigen, waarbij extra kosten door groei naar verwachting uit de basisbekostiging van alle vo-schoolsoorten komen. Dat geeft het pro meer zekerheid, maar kan elders in het voortgezet onderwijs tot spanning leiden. Ondertussen boekt de schoolsoort successen met uitstroom naar arbeid, instroom in het mbo en pilots met gecombineerde brugklassen van pro en vmbo. De krappe arbeidsmarkt maakt pro-leerlingen aantrekkelijker voor werkgevers in logistiek, groen, schoonmaak en horeca. Voor u als werkgever of gemeente is dit het moment om duurzame leerwerkplekken af te spreken.

Omschrijving en trends: Firmfocus, op basis van onderzoek van ABN AMRO, ING Research en Rabobank (oktober 2026).

Aan de slag met de branche praktijkonderwijs

Toegang tot rapporten en tools

Voor alle branches · bedragen inclusief btw · geen automatische verlenging · betalen op factuur of online

Vergelijk alle lidmaatschappen

Achtergrond bij de branche praktijkonderwijs

Over de branche

Het praktijkonderwijs is een eigen schoolsoort binnen het voortgezet onderwijs, zonder landelijk examen. Leerlingen werken met een individueel ontwikkelingsplan en verlaten de school zonder regulier diploma, vaak wel met branchecertificaten voor bijvoorbeeld heftruck, schoonmaak, horeca of veiligheid. Toelating loopt via het samenwerkingsverband. Het verdienmodel kent een bijzonderheid: het pro is de enige schoolsoort in het vo met een budgetplafond, waarbij de bekostiging tot 32.000 leerlingen dekt en er nu ongeveer 30.000 pro volgen (bron: VO-raad, april 2026). Groeit de schoolsoort verder, dan daalt het bedrag per leerling.

De kosten zitten in kleine groepen, intensieve begeleiding, praktijklokalen en stagebegeleiders die leerlingen bij werkgevers plaatsen en volgen. De doelgroep verandert: het aantal nieuwkomers dat vanuit een internationale schakelklas instroomt, steeg van 531 in 2023 naar 1.081 in 2025 (bron: VO-raad, april 2026), terwijl een deel van hen met taalsteun beter op het vmbo past. Het verschil tussen pro-scholen zit in een breed netwerk van leerwerkplekken, goede samenwerking met gemeente en UWV voor de overgang naar werk, en een team dat zorg en vakonderwijs combineert. Bent u werkgever, dan levert een pro-school gemotiveerde leerlingen voor eenvoudige vakfuncties, mits u begeleiding op de werkvloer kunt bieden.

Producten en diensten

Praktijkonderwijs
individueel ontwikkelingsplan
praktijkvakken
arbeidstraining
interne stages
externe stages
leerwerkplekken
branchecertificaten
heftruckcertificaat
VCA-training
horecacertificaten
schoonmaakcertificaten
sociale redzaamheid
wonen en vrije tijd
jobcoaching
nazorg na uitstroom
combinatietrajecten met de entreeopleiding
begeleiding naar dagbesteding
taalondersteuning voor nieuwkomers
pro-vmbo-brugklas

Bronnen en definities

Bron: CBS (aantal bedrijven, ondernemersvertrouwen, consumentenvertrouwen en vacatures), bewerkt door Firmfocus.
Branche: SBI 85.31.3, Praktijkonderwijs. Onderdeel van algemeen vormend voortgezet onderwijs (SBI 85.31).
Financiële cijfers: Het CBS publiceert geen kostenstructuur of winstcijfers voor de branche praktijkonderwijs, en ook niet voor algemeen vormend voortgezet onderwijs (SBI 85.31), voortgezet onderwijs (SBI 85.3), onderwijs (SBI 85) en onderwijs (SBI P). Daarom staan die niet op deze pagina.
Aantal bedrijven: Per jaar tonen wij de telling van het laatste beschikbare kwartaal; voor het lopende jaar is dat een tussenstand. Aantallen zijn afgerond op vijftallen.

Bron: CBS

Niveau: praktijkonderwijs

Periode: 2007 tot en met 3e kwartaal 2026
Ondernemersvertrouwen: CBS, Conjunctuurenquête Nederland: het saldo van het percentage optimistische en pessimistische ondernemers. De hoofdlijn gaat over Nederland, alle sectoren.

Bron: CBS

Niveau: Nederland

Periode: 4e kwartaal 2016 tot en met 3e kwartaal 2026, per kwartaal

Bijgewerkt: oktober 2026
Consumentenvertrouwen: CBS, Consumentenconjunctuuronderzoek: het gemiddelde saldo van positieve en negatieve oordelen van consumenten over de economie en hun eigen financiële situatie, voor heel Nederland.

Bron: CBS

Niveau: Nederland

Periode: oktober 2016 tot en met september 2026, per maand

Bijgewerkt: oktober 2026
Vacatures: Openstaande vacatures in de branche onderwijs (SBI P), per kwartaal.

Bron: CBS

Niveau: onderwijs (SBI P)

Periode: 1e kwartaal 2011 tot en met 2e kwartaal 2026, per kwartaal
Omschrijving en trends: Wij schrijven de omschrijving en de trends op basis van onderzoek van ABN AMRO, ING Research en Rabobank. Laatst herzien in oktober 2026.
Actualiteit: Laatst bijgewerkt in oktober 2026.

Gebruik in uw rapportage

Neemt u de cijfers over in een analyse, advies of financieringsaanvraag? Vermeld dan deze bron.

Firmfocus, Branchecijfers praktijkonderwijs (SBI 85.31.3). Op basis van CBS, bewerking Firmfocus, oktober 2026. www.firmfocus.biz/NL/BI/branche/praktijkonderwijs-85313

Rapporten

Veelgestelde vragen over de branche praktijkonderwijs

Korte antwoorden op basis van de cijfers op deze pagina.

Waarom staan er geen winstcijfers voor de branche praktijkonderwijs?

Het CBS publiceert geen aparte winst- en kostencijfers voor de branche praktijkonderwijs en ook niet voor algemeen vormend voortgezet onderwijs (SBI 85.31), voortgezet onderwijs (SBI 85.3), onderwijs (SBI 85) en onderwijs (SBI P). Daarom tonen wij hier de marktcijfers die er wel zijn: het aantal bedrijven, de vacatures en het ondernemersvertrouwen.

Hoeveel bedrijven telt de branche praktijkonderwijs?

In het 3e kwartaal van 2026 telde de branche praktijkonderwijs 60 bedrijven (bron: CBS, 3e kwartaal 2026).

Hoe ontwikkelt het aantal bedrijven zich?

Sinds 2007 daalde het aantal bedrijven in de branche praktijkonderwijs met 7,7%; in de branche algemeen vormend voortgezet onderwijs (SBI 85.31) was de ontwikkeling -30,0% (bron: CBS, 3e kwartaal 2026).

Wat speelt er in de branche praktijkonderwijs?

Het praktijkonderwijs staat onder meer druk dan de rest van het voortgezet onderwijs (bron: Firmfocus, oktober 2026).

Wat staat er in het sectorrapport?

Het sectorrapport is een PDF met de marktcijfers van de branche praktijkonderwijs, de trends en de bronnen, in één document om te bewaren of te delen.

Voor leden

Meer over praktijkonderwijs

Het sectorrapport praktijkonderwijs als PDF en de Excel-bedrijfstakdatabase met alle branches. De Firmfocus Business Planner en de Firmfocus Advisor zijn inbegrepen.

Sectorrapport praktijkonderwijs
Excel-bedrijfstakdatabase
Alle tools en downloads

Bekijk de lidmaatschappen