Klusbedrijf of bouwbedrijf starten: markt, regels en uurtarief

Op maandag staat Sander met zijn bus op de bouwplaats van een aannemer, op donderdag bij een gezin dat de zolder wil laten verbouwen. Twee klussen, twee soorten facturen: de ene zonder btw, de andere met. Sander is een fictieve timmerman; verderop rekenen we zijn investering en uurtarief door.

In de algemene bouw is 52% van de werkenden zelfstandig (bron: ABN AMRO, december 2025). Van de 271.835 bedrijven in de bouwnijverheid hebben er 235.285 één werkzaam persoon: ongeveer 87%, een benadering van het aantal eenpersoonsbedrijven (bron: CBS, oktober 2026). Goed werk leveren is in die markt het minimum. Het verschil zit in de keuzes eromheen.

De bouwmarkt in cijfers

De KVK telde in 2025 23.223 starters in de bouw, tegen 28.165 een jaar eerder (bron: KVK, januari 2026). Volgens het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) waren zelfstandigen in 2025 goed voor 158 duizend van de 522 duizend arbeidsjaren, omgerekend naar voltijdbanen, 4.000 minder dan in 2024 (bron: EIB, oktober 2025).

Groei of krimp: twee prognoses

De twee prognoses meten iets anders. De bouwproductie is de waarde van alles wat er gebouwd wordt, inclusief ingekochte materialen en diensten; de toegevoegde waarde is wat de bouwbedrijven daar zelf aan toevoegen. Bovendien verscheen de prognose van RaboResearch acht maanden na die van het EIB. Reken in uw plan dus niet op een aantrekkende markt.

Personeel blijft schaars: het EIB schat dat de bouw in de periode 2026-2029 circa 75.000 arbeidsjaren aan nieuwe instroom nodig heeft, terwijl vanuit het onderwijs ruim 50.000 haalbaar lijkt (bron: EIB, oktober 2025). Dat versterkt de positie van de ervaren vakman en remt de aannemer die wil groeien.

Ruimtegebrek, stikstof en netcongestie (een overvol stroomnet) remmen de bouwproductie, en in de grond-, weg- en waterbouw zijn opnieuw projecten stilgelegd door budgettekorten (bron: Rabobank, september 2026). Bouwend Nederland noemt netcongestie, net als stikstof, een structureel probleem (bron: Bouwend Nederland, augustus 2026). Vanaf 2027 kunnen bovendien projecten die niet aan de eisen voor waterkwaliteit voldoen, worden stilgelegd (bron: Rabobank, juni 2026). Een project dat stilvalt, raakt ook de onderaannemers die erop rekenden. Hoe kosten en marges zich in uw deel van de bouw verhouden, ziet u in de branchecijfers van Firmfocus.

Regels en eisen

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) geldt sinds 1 januari 2024 voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1, waaronder eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden (bron: IPLO, september 2026). Bij zo'n nieuwbouwproject is een onafhankelijke kwaliteitsborger verplicht. Voor verbouwingen is de invoering voorlopig uitgesteld: er is nog geen ingangsdatum en het wetsvoorstel is nog in behandeling.

Verbouwt u vooral, dan raakt de Wkb u toch. De wet veranderde ook het Burgerlijk Wetboek voor alle aannemingsovereenkomsten, met regels voor een consumentendossier (artikel 7:757a), de aansprakelijkheid na oplevering (artikel 7:758), de waarschuwingsplicht (artikel 7:754) en een opschortingsrecht van 5% in artikel 7:768, het recht om een deel van de betaling tijdelijk in te houden (bron: IPLO, september 2026). Leg daarom per klus vast wat u heeft gedaan, met welke materialen, en waarvoor u de klant heeft gewaarschuwd.

Btw verleggen in onderaanneming

Werkt u als onderaannemer voor een hoofdaannemer, dan verlegt u de btw: u rekent zelf geen btw en de hoofdaannemer betaalt die aan de Belastingdienst (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). De regeling in artikel 12, vijfde lid, van de Wet op de omzetbelasting 1968 geldt voor werkzaamheden van stoffelijke aard, dus fysiek werk, in onderaanneming (bron: Belastingdienst, april 2026). Bij een particulier is er geen hoofdaannemer en zet u de btw gewoon op de factuur.

Veiligheid en verzekeringen

Een VCA-certificaat voor veilig werken is niet wettelijk verplicht, maar opdrachtgevers of verzekeraars kunnen erom vragen, vooral in de elektrotechniek en de (steiger)bouw (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). Wilt u op bouwplaatsen werken, regel het dan voordat u de eerste aannemer belt.

Ook een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB) is voor een zzp'er in de bouw niet verplicht (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). Niet verplicht is iets anders dan overbodig: raakt u bij een klant een leiding, dan kunt u de schade zelf moeten betalen. De montageverzekering of CAR-verzekering (Construction All Risks) dekt schade tijdens montage- en installatiewerk. Vraag bij onderaanneming wat de hoofdaannemer al heeft verzekerd. Zie ook verzekeringen voor starters.

Schijnzelfstandigheid: de Belastingdienst handhaaft weer

Ondernemersplein wijst zzp'ers in de bouw er nadrukkelijk op schijnzelfstandigheid te voorkomen en met de opdrachtgever na te gaan of een opdracht in loondienst of als zelfstandige gebeurt (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). Sinds 1 januari 2025 geldt het handhavingsmoratorium, de pauze in de handhaving van de Wet DBA, niet meer, en vanaf 1 januari 2026 kan de Belastingdienst vergrijpboetes opleggen, boetes bij opzet of grove schuld (bron: Belastingdienst, december 2025).

Welke kenmerken de Belastingdienst weegt, leest u bij zzp, DBA en schijnzelfstandigheid. Dezelfde regels spelen bij wie een adviesbureau begint.

Onderaanneming of eigen klanten

Een mix van beide spreidt het risico: valt een aannemer weg, dan staat niet meteen de hele agenda leeg.

Rekenvoorbeeld: timmerman Sander begint voor zichzelf

Sander (36) werkte elf jaar als timmerman bij een aannemer en begint een eenmanszaak. Bijna twee derde van zijn uren werkt hij in onderaanneming voor twee aannemers, de rest aan particuliere klussen zoals kozijnen en zolderverbouwingen. Alle bedragen zijn zonder btw.

Wat hij investeert

Fictief voorbeeld van Firmfocus.

Het werkkapitaal is nodig omdat Sander bij particulieren het materiaal inkoopt voordat de klant betaalt, en de aannemers volgens zijn afspraken na dertig dagen betalen. Kiest hij voor een leasebus, dan zakt de investering naar € 25.500, maar komen er leasetermijnen in zijn jaarkosten. Meer hierover bij de investeringsbegroting.

Van kosten naar uurtarief

Sander rekent met 44 werkweken van 40 uur: 1.760 beschikbare uren. Daarvan factureert hij er 1.400; de rest gaat op aan offertes, inkoop, administratie en wachten tussen twee klussen.

Fictief voorbeeld van Firmfocus.

Die € 55 is het gemiddelde dat Sander moet halen, niet het tarief dat hij overal vraagt. In onderaanneming rekent hij € 50 per uur. Bij particulieren vraagt hij € 64, omdat daar meer onbetaalde uren en eigen inkoop tegenover staan.

Fictief voorbeeld van Firmfocus. Materiaal rekent Sander apart door.

De mix sluit precies, en is daarmee kwetsbaar. Vindt Sander maar 300 uur aan particuliere klussen, dan mist hij 200 uur en € 12.800 van zijn eigen beloning; vult hij die uren met onderaanneming, dan nog € 2.800. Alleen onderaanneming kan ook, als hij door minder offertewerk 1.540 uur factureert: tegen € 50 levert dat precies € 77.000 op. Maar dan hangt zijn hele omzet aan twee aannemers.

Zijn tarief in onderaanneming ligt boven de grens van € 38 voor het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst (bron: Ondernemersplein, oktober 2026). De rekenmethode staat uitgebreider bij uurtarief en inkomen als zzp'er en prijs bepalen.

Klein en groter starten

Valkuilen

• Uw oude uurloon als maatstaf: als ondernemer betaalt u ook uw bus, verzekeringen, pensioen en de uren die u niet factureert.
• Alles bij één aannemer: de faillissementsgraad in de bouw liep op tot 22,5 per 100.000 bedrijven in september 2026, tegen 13,4 een jaar eerder (bron: CBS, oktober 2026). Valt uw enige opdrachtgever om, dan staan omzet en openstaande facturen tegelijk op het spel.
• Meerwerk mondeling afspreken: leg het met prijs vast voordat u begint, anders volgt discussie bij de eindafrekening.

Vergelijkt u met een andere branche? Bij starten per branche staan ook een webshop en een horecazaak.